Kroacia e frenon Malin e Zi para derës së BE-së, ndërsa Knežević bën thirrje për kryengritje

Kryeministri kroat Andrej Plenković iu përgjigj thirrjes për kryengritje që lëshoi politikani proserb malazez Milan Knežević për shkak të kërkesave kroate në negociatat e Malit të Zi me Bashkimin Evropian. Plenković tha se nuk beson që maja shtetërore në Podgoricë do të qëndronte pas propozimeve të tilla: „Nuk e shoh vërtet që kryeministri, presidenti i shtetit apo ministri i jashtëm t'i ndjekin ide të tilla brilante.“

Knežević, kryetar i Partisë Demokratike Popullore dhe deputet në parlamentin malazez, deklaroi se nëse qeveria i pranon kërkesat kroate, „do të duhet të vetëorganizohemi, nuk kemi zgjidhje tjetër“. Ai është kundër çdo lëshimi për kufirin, anijen-shkollë „Jadran“ dhe dëmshpërblimet e luftës. Në të njëjtin fjalim shkoi edhe më tej: „Zoti dhëntë që t'ju hipin të gjithëve në atë ‚Jadran‘ dhe t'ju dërgojnë në Lora ose t'ju hedhin në erë.“

Bëhet fjalë për një politikan që Kroacia e shpalli person të padëshiruar në vitin 2024, pasi parlamenti malazez miratoi një rezolutë për gjenocidin në Jasenovac, Dachau dhe Mauthausen. Kësaj radhe sulmoi edhe pushtetin malazez sepse ndryshoi emrin e pishinës në Kotorr, e cila mbante emrin e vaterpolistit Zoran Džimi Gopčević - i lidhur me keqtrajtimin e të burgosurve kroatë në kampin e Morinjit.

Tetë kërkesa dhe afate të fshira

Sfondi është më serioz se fjalët e një deputeti. Kroacia u paraqiti anëtareve të tjera të BE-së tetë kërkesa ndaj Malit të Zi: gjashtë kanë të bëjnë me kapitullin negociator 23, që përfshin gjyqësorin dhe të drejtat themelore, dhe dy me kapitullin 31, për politikën e jashtme, të sigurisë dhe të mbrojtjes. Mes çështjeve të hapura janë pronësia mbi anijen-shkollë „Jadran“, demarkacioni i Prevlakës, dëmshpërblimi për viktimat e krimeve të luftës dhe çështje të tjera të pazgjidhura nga luftërat e viteve nëntëdhjetë.

Këtë javë Zagrebi tregoi se nuk flet kot. Me kërkesë të Plenkovićit, nga konkluzionet e Këshillit Evropian u fshinë afatet sipas të cilave Mali i Zi duhej të merrej vesh për mbylljen e të gjitha kapitujve negociues deri në fund të vitit dhe të përfundonte sa më shpejt hartimin e traktatit të anëtarësimit.

Plenković përsërit me ngulm se Kroacia e mbështet hyrjen e Malit të Zi në BE dhe se nuk do ta bllokojë - thjesht pret hapa konkretë për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve të vjetra. Disa çështje, thotë ai, mund të zgjidhen shpejt, ndërsa për të tjerat duhet të paktën të nisin bisedime serioze. Nëse kjo nuk ndodh, rruga e Podgoricës drejt Unionit mund të jetë më e ngadaltë. Mbështetje dhe kusht në të njëjtën fjali - një formulë që në Ballkan e dimë përmendësh prej kohësh.

Maqedonia e njeh këtë skenë nga përvoja e vet: vetoja bullgare, protokollet, kërkesat për historinë dhe identitetin të futura në kornizën negociuese. Mali i Zi deri tani konsiderohej prijës i rajonit në rrugën drejt Unionit. A do ta mësojë pikërisht tani se në BE nuk hyn kur i plotëson kriteret, por kur fqinji pranon se i ke plotësuar?