Nuk është gabim leximi. Nvidia vlen 5,7 trilionë dollarë. Kjo është më shumë se PBB-ja e parashikuar e Gjermanisë për vitin 2026 - 5,45 trilionë dollarë. Një kompani që prodhon çipa për inteligjencë artificiale, me seli në Kaliforni, tani ka një vlerë tregu më të madhe se ekonomia më e fortë e Evropës.

Për kontekst - Mbretëria e Bashkuar ka 4,26 trilionë, Franca 3,6 trilionë, Italia 2,74 trilionë. Kjo është e gjithë G7-a evropiane - të gjithë me PBB nën vlerën e tregut të Nvidias. Dhe kjo është një kompani që pesë vjet më parë nuk ishte askund në fjalorin e investitorëve. Gjithçka ndodhi me shpërthimin e inteligjencës artificiale, me çipa që mbetën të vetmit për trajnimin e modeleve të mëdha, dhe me mungesën e një konkurrenti serioz.

Edhe më e qartë - 5 kompanitë më të mëdha amerikane të teknologjisë (Nvidia, Alphabet, Apple, Microsoft, Amazon) së bashku vlejnë 20,81 trilionë dollarë. Kjo është më shumë se shuma e PBB-së së 5 ekonomive më të mëdha evropiane - 18,14 trilionë dollarë. E gjithë Evropa - 700 milionë njerëz, industri, ushtri, sisteme publike - ka një kapitalizim tregu më të vogël se pesë kompani në Luginën e Silikonit.

Kjo është pamja e shekullit 21, dhe ajo nuk është e rehatshme për politikanët evropianë. Për herë të parë në historinë moderne, fuqia kontinentale përcaktohet jo nga territori, jo nga popullsia, jo nga prodhimi industrial, por nga zotërimi i teknologjive të caktuara. Kush i ka çipat - i ka njëzet vitet e ardhshme. Kush nuk i ka - i ka negociatat.

Ku është Evropa në këtë hartë? ASML, prodhuesi holandez i makinerive për çipa (pa të cilat Nvidia nuk mund të bëjë atë që bën), është kompania e 21-të në botë me 610,69 miliardë dollarë. Kjo është një e dhjeta e Nvidias. Dhe është kompania më e madhe evropiane e teknologjisë. Gjithçka tjetër është nën radarin.

Për Ballkanin, kjo nuk është një statistikë teatrale. Është realiteti i botës digjitale ku jetojmë - këto pesë kompani vendosin se si funksionon çdo ditë e jona. Motori i kërkimit, celulari, asistenti AI, produktet që blejmë online - gjithçka kalon përmes infrastrukturës së pesë firmave. Nëse duam Maqedonia të jetë diçka tjetër veç përdorues, duhet të fillojmë të shohim ku po shkojnë talentet, arsimi dhe strategjia. Dhe për momentin - nuk jemi në atë rrugë.