Cerebras Systems doli në bursë të enjten dhe deri në fund të javës vlerësimi arriti rreth 60 miliardë dollarë (rreth 55 miliardë euro). Kompania prodhon çipa për inteligjencën artificiale, dhe klientët e saj janë OpenAI dhe AWS. Por historia e Cerebras është më interesante se çdo numër IPO-je - është histori e një kompanie që në vitin 2019 thuajse vdiq.

Kur Cerebras ishte tre vjeçar, në fazën e ndërtimit, harxhonte 8 milionë dollarë në muaj. Deri atëherë ishin djegur tashmë afër 200 milionë dollarë në përpjekje për të zgjidhur një problem inxhinierik që askush para tyre nuk e kishte zgjidhur. CEO Andrew Feldman shkonte në mbledhjet e bordit për të raportuar dështime dhe rritje humbjesh. „Ishim në një situatë ku çdo muaj na avullonte para në diçka që nuk funksiononte", tha ai në një intervistë.

Vizioni teknik i Cerebras ishte radikal. Në vend që të ndiqnin qasjen pesë-dekadëshe të industrisë - çipa më të vegjël, më shumë prej tyre - ata donin të bënin një çip të vetëm gjigant. Një uafer i tërë, jo i ndarë në 50 njësi të ndara. Në letër ideja jep fuqi. Në praktikë, asnjë vegël, asnjë sistem ftohjeje, asnjë prodhues nuk punonte në atë shkallë.

Çipat e Cerebras ishin 58 herë më të mëdhenj dhe konsumonin 40 herë më shumë energji se çdo çip në industri. Nuk ekzistonte sistem i gatshëm ftohjeje. Nuk ekzistonte pllakë amë e gatshme. Ekipi duhet të shpikte vetë një makineri që shtrëngonte njëkohësisht 40 vida në një uafer pa e dëmtuar. Të gjitha këto sfida ishin refuzuar më parë edhe nga inxhinierët e kompanive më të mëdha të çipave.

Në korrik të 2019-ës, më në fund funksionoi. Kur çipi i paketuar u montua dhe u aktivizua, ekipi themelues - Andrew Feldman, Gary Lauterbach, Michael James, Sean Lie dhe Jean-Philippe Fricker - u mblodh në laborator. „Thjesht qëndruam dhe e shikonim", tha Feldman. „Ishte një nga momentet më të mëdha të jetës sime." Dhe këtë e thotë një njeri që më parë kishte krijuar SeaMicro, të shitur te AMD për 334 milionë dollarë në vitin 2012.

Tani vjen pjesa interesante. OpenAI dhe Cerebras kanë një marrëdhënie të pazakontë. Rreth dy vjet para nisjes së suksesshme të çipit, OpenAI po bisedonte për blerjen e Cerebras, marrëveshje që dështoi për shkak të mosmarrëveshjeve të brendshme. Sot OpenAI është edhe klient edhe partner - i ka dhënë Cerebras një hua prej 1 miliardë dollarësh të siguruar me garanci që kushtimisht i japin OpenAI 33 milionë aksione të Cerebras. Me çmimin e së premtes prej 279 dollarësh për aksion, kjo është mbi 9 miliardë dollarë vlerë, sipas S-1 të kompanisë.

Ka një pjesë intriguese në këtë marrëveshje - Cerebras u zotua se nuk do t'u shesë „konkurrentëve specifikë të OpenAI". Kur u pyet nëse kjo do të thoshte Anthropic, Feldman nuk konfirmoi, por tha se kufizimi është „i kufizuar në kohë" dhe vendosur për të siguruar që OpenAI të marrë kapacitet. Cerebras për momentin nuk mund të shërbejë më shumë se një kompani AI me oreks të madh. Si tha vetë Feldman: „Do të punojmë me një pjesë të bufesë suedeze dhe do të jemi rehat me të, para se të sulmojmë pjesën tjetër."