Maqedonia mungon në përfundimet e BE-së për zgjerimin, ndërsa Plenkoviq e përdor për ta justifikuar veton ndaj Malit të Zi

Liderët e Bashkimit Evropian në Bruksel më në fund e mbajtën debatin strategjik për zgjerimin që pritej me muaj. Në përfundime shkruhet për „rëndësinë e vazhdueshme të zgjerimit si investim gjeostrategjik në paqe, siguri, stabilitet dhe prosperitet“. Nga kandidatët e rajonit, me emër përmendet vetëm Mali i Zi. Maqedonia, Shqipëria, Serbia, Bosnja e Hercegovina dhe Kosova nuk përmenden.

As Mali i Zi nuk e mori atë që kërkonte. Podgorica dëshiron t'i mbyllë negociatat deri në fund të vitit, ta nënshkruajë traktatin e anëtarësimit në gjysmën e parë të 2027 dhe të bëhet anëtare në vitin 2028. Në vend të mbështetjes së qartë për atë afat, Këshilli „e përshëndet punën e vazhdueshme“ për traktatin dhe „e merr parasysh“ synimin e presidencës irlandeze për të punuar në mbylljen e përkohshme të kapitujve të mbetur. Analisti Adnan Qerimagiq nga Iniciativa Evropiane për Stabilitet e përshkroi rezultatin shkurt: „shumë zhurmë për asgjë“.

Mësim kroat në kurriz të tjetrit

Më drejtpërdrejt Maqedoninë e përmendi kryeministri kroat Andrej Plenkoviq, por jo për ta mbështetur. Ai e përdori bllokadën shumëvjeçare të Shkupit si argument se Zagrebi është konstruktiv ndaj Malit të Zi, edhe pse i vendos tetë kushte. „Ekzistojnë dy shtete, të cilat nga viti 2005 deri në 2026 i morën 21 vjet afrimi institucional“ Maqedonisë, tha Plenkoviq, duke shtuar se Kroacia „nuk e mori atë qasje“.

Kështu, Maqedonisë në samit i mbeti vetëm roli i shembullit paralajmërues në fjalinë e dikujt tjetër. Kur një fqinj që bllokon arsyetohet me faktin se dikush tjetër ka bllokuar më gjatë, sa vlen parimi se çdo vend përparon sipas meritave të veta?

Përfaqësuesja e Lartë Kaja Kallas porositi se është „vërtet e rëndësishme që të mos e bilateralizojmë procesin e zgjerimit“. Fjali e bukur, e thënë ndërsa Kroacia e mban Malin e Zi, Hungaria dhe Bullgaria e mbajnë Ukrainën, ndërsa Bullgaria e mban Maqedoninë.

Austria ofron tregun para anëtarësimit

E vetmja ide e freskët erdhi nga Vjena. Ministrja austriake e Punëve të Jashtme Beate Meinl-Reisinger propozon që kandidatët gradualisht të marrin qasje në pjesë të tregut të përbashkët evropian sapo t'i plotësojnë kushtet e reformave, në vend që të presin fundin e gjithë procesit. „Nëse i lëmë vendet kandidate të presin shumë gjatë, nuk duhet të habitemi nëse të tjerët e mbushin atë hapësirë me rregullat, paratë dhe ndikimin e tyre“, paralajmëroi ajo.

Për Maqedoninë kjo tingëllon joshëse, por nuk e ndryshon thelbin. Nga ana evropiane vazhdon të vlejë qëndrimi se ndryshimet kushtetuese janë kusht për fillimin formal të negociatave. Kryeministri Hristijan Mickoski, nga ana e tij, përsërit se nuk dëshiron lëshime pa perspektivë të qartë. „Nuk do të hyj kurrë në një proces të tillë pa e ditur se ka fund“, tha ai në një intervistë televizive.

Nëntori sjell raporte të reja për kandidatët dhe udhërrëfyes për katër vendet që prijnë: Malin e Zi, Shqipërinë, Ukrainën dhe Moldavinë. Maqedonia nuk është në atë listë. Mes ndryshimeve kushtetuese që kërkon Brukseli dhe garancisë që kërkon Shkupi, vendi mbetet në dhomën e pritjes ku rri që nga viti 2005.