Qeveria e Serbisë u bëri thirrje qytetarëve të kursejnë energji elektrike. Jo si rekomandim ekologjik, por si masë për dhjetë ditët e ardhshme, sa zgjasin temperaturat nga 36 deri në 39 gradë. Kur një shtet me hidrocentrale dhe termocentrale të vetat detyrohet t'u kërkojë publikisht njerëzve të mos ndezin klimën, kjo nuk është më valë e nxehtë. Kjo është deficit.

Shifra që shpjegon gjithçka tjetër vjen nga Gjerdapi. Sipas ministres së Minierave dhe Energjetikës, Dubravka Gjedoviq Handanoviq, Gjerdapi 1 punon me 20 për qind të kapacitetit, ndërsa Gjerdapi 2 me 30 për qind. Rrjedha e ujit është 1.500 metra kub në sekondë, niveli më i ulët që nga viti 2003, e para kësaj nga viti 1985. Kjo do të thotë se hidrocentrali më i madh në rajon prodhon në një të pestën e asaj për të cilën është ndërtuar, pikërisht në momentin kur konsumi është në kulm.

Danubi si faturë e përbashkët

Problemi nuk është serb. Hungaria dhe Rumania po fikin reaktorët bërthamorë sepse në Danub nuk ka ujë të mjaftueshëm për ftohjen e sistemeve. Domethënë i njëjti lum në të njëjtën kohë e ul hidroenergjinë në Serbi dhe e shkëput energjinë bërthamore te fqinjët. Nëse dikush pyeste si duket rreziku klimatik i shprehur në megavat, ky është përgjigja.

Kryeministri Gjuro Macut thirri një mbledhje të shtabit të krizës për temperaturat ekstreme dhe nivelet e ulëta të ujit. Situata hidrologjike në Drinë është disi më e mirë, uji është nën mesatare, por mbi minimumin biologjik. Kjo është një frazë që vlen të mbahet mend: „mbi minimumin biologjik" do të thotë se lumi ende nuk është në gjendjen ku pushon së qeni lum.

Çfarë thotë kjo për gjithë rajonin

Sistemi elektroenergjetik ballkanik është i lidhur. Kur një shtet hyn në deficit, ai nuk pushon së konsumuari, por blen. Dhe blen në një treg ku njëkohësisht edhe të tjerët janë në deficit, në ditë me 40 gradë. Enti Hidrometeorologjik i Serbisë parashikon temperatura rreth 40 gradësh në mesin e javës, me minimale nga 23 deri në 25.

Me vite në rajon flitet për tranzicionin energjetik si për diçka që do të ndodhë dikur, në ndonjë dokument me afate deri në vitin 2040. Kjo valë tregon diçka më të thjeshtë: sistemet janë projektuar për një klimë që nuk ekziston më. Hidrocentralet janë ndërtuar për lumenj me regjim tjetër uji, ndërsa termocentralet për vera që zgjatnin më shkurt.

Pyetja për këdo që paguan faturë nga Shkupi deri në Beograd është nëse pas thirrjeve për kursim qëndron një plan, apo vetëm shpresa se kjo valë do të kalojë më shpejt se e ardhshmja.