"Fusha e betejës është bërë transparente. Kushdo që shfaqet, zbulohet dhe sulmohet." Këtë e tha Valerij Zaluzhny, ish-komandant i forcave të armatosura ukrainase, tani ambasador në Mbretërinë e Bashkuar. Dhe me një fjali përmblodhi gjithçka që bota duhet të dijë për luftërat e së ardhmes.

Zaluzhny pohon se "detyrat operative" - për dekada baza standarde e vendimeve ushtarake - nuk janë më të realizueshme. Ofensivat e dikurshme të mëdha me depërtime 150-250 kilometra për disa ditë? Të pamundura. Sepse para se të përqendrosh forcën, kundërshtari i ka parë tashmë të gjitha automjetet e tua me dronë dhe e ka përgatitur sulmin.

"Zona e vdekjes" është termi që përdor Zaluzhny. Ajo është një shirit prej 30 deri në 50 kilometrash nga fronti. Brenda kësaj zone, të dyja palët kanë aq shumë dronë zbulues e luftarakë, sa çdo automjet, çdo këmbësor, çdo njësi është një objektiv potencial brenda pak minutash.

Rezultati? Rusia dhe Ukraina tani kanë të njëjtin problem - nuk mund të formojnë forca goditëse për një goditje vendimtare. Të dyja palët janë në të njëjtin qorrsokak. Prandaj fronti nuk lëviz në mënyrë dramatike, përkundër humbjeve me qindra mijëra të dyja palët.

"Betejat në vijën e parë po bëhen më pak të rëndësishme se operacionet në thellësi të territorit", thotë Zaluzhny. Kjo do të thotë: depo, ura, rafineri, nyje energjetike - gjithçka larg vetë vijës së frontit. Dhe kjo është ajo që po e shohim çdo ditë - goditje në rafineritë ruse thellë në Rusi, goditje në termocentralet ukrainase, goditje në infrastrukturën logjistike.

Çfarë mëson Maqedonia nga kjo? Se çdo luftë e ardhshme në Ballkan - nëse ndodh, Zoti na ruajttë - nuk do të duket si Lufta Jugosllave e viteve nëntëdhjetë. S'do të ketë kolona tankesh. S'do të ketë sulme këmbësore mbi Vitezin apo Srebrenicën. S'do të ketë zhurmë gomash në rrugë. Do të ketë dronë mbi çdo rrugë, çdo ndërtesë, çdo shteg malor. Dhe të vetmit që do të jenë gati janë ata që sot studiojnë përvojat ukrainase, në vend që të shohin nga Brukseli dhe të presin udhëzime.

Zaluzhny paralajmëron edhe për diçka më të gjerë - revolucion teknologjik me AI në qendër. Kush kontrollon sistemet e AI-së, do të kontrollojë vendimet ushtarake. Kjo është pyetja e tashme me të gjitha përgjigjet e veta të pakëndshme. Dhe për rajonin tonë - kjo është një realitet i ri, shumë i rrezikshëm, për të cilin askush nuk na ka përgatitur.