AB'nin Genişleme Sonuç Bildirgesinde Makedonya Yok, Plenković İse Onu Karadağ'a Vetosunu Haklı Çıkarmak İçin Kullanıyor

Avrupa Birliği liderleri Brüksel'de aylardır beklenen genişleme konulu stratejik tartışmayı nihayet yaptı. Sonuç bildirgesinde "genişlemenin barış, güvenlik, istikrar ve refaha yönelik jeostratejik bir yatırım olarak süregelen önemi" yazıyor. Bölgedeki adaylardan yalnızca Karadağ adıyla anılıyor. Makedonya, Arnavutluk, Sırbistan, Bosna-Hersek ve Kosova sayılmıyor.

Karadağ bile istediğini alamadı. Podgorica müzakereleri yıl sonuna kadar kapatmak, katılım antlaşmasını 2027'nin ilk yarısında imzalamak ve 2028'de üye olmak istiyor. Konsey bu takvime açık destek vermek yerine antlaşma üzerindeki "süregelen çalışmayı memnuniyetle karşılıyor" ve İrlanda dönem başkanlığının kalan fasılların geçici olarak kapatılması için çalışma niyetini "dikkate alıyor". Avrupa İstikrar Girişimi'nden analist Adnan Ćerimagić sonucu kısaca özetledi: "Bir hiç için çok gürültü."

Başkasının sırtından bir Hırvat dersi

Makedonya'dan en doğrudan söz eden Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenković oldu, ama onu desteklemek için değil. Üsküp'ün yıllarca süren engellenmesini, Karadağ'a sekiz şart koymasına rağmen Zagreb'in Karadağ'a karşı yapıcı olduğunun argümanı olarak kullandı. "2005'ten 2026'ya kadar kurumsal yakınlaşmanın 21 yılını alıp götüren iki devlet var" dedi Plenković Makedonya için ve Hırvatistan'ın "bu yaklaşımı benimsemediğini" ekledi.

Böylece Makedonya'ya zirvede yalnızca başkasının cümlesinde bir uyarı örneği rolü kaldı. Engelleyen bir komşu, kendini başkasının daha uzun süre engellemiş olmasıyla savunuyorsa, her ülkenin kendi başarısına göre ilerlediği ilkesinin ne değeri kalır?

Yüksek Temsilci Kaja Kallas, "genişleme sürecini ikili meseleye dönüştürmemenin gerçekten önemli olduğunu" söyledi. Hırvatistan Karadağ'ı, Macaristan ve Bulgaristan Ukrayna'yı, Bulgaristan da Makedonya'yı tutarken söylenmiş güzel bir cümle.

Avusturya üyelikten önce pazar öneriyor

Tek taze fikir Viyana'dan geldi. Avusturya Dışişleri Bakanı Beate Meinl-Reisinger, adayların tüm sürecin sonunu beklemek yerine reform koşullarını yerine getirdikleri anda Avrupa tek pazarının bazı bölümlerine kademeli olarak erişim kazanmasını öneriyor. "Aday ülkeleri çok uzun süre bekletirsek, başkalarının bu alanı kendi kuralları, parası ve etkisiyle doldurmasına şaşırmamalıyız" diye uyardı.

Bu Makedonya için cazip görünüyor ama özü değiştirmiyor. Avrupa tarafında anayasa değişikliklerinin müzakerelerin resmen başlaması için şart olduğu görüşü hâlâ geçerli. Başbakan Hristiyan Mickoski ise net bir perspektif olmadan taviz vermek istemediğini tekrarlıyor. "Sonu olduğunu bilmeden asla böyle bir sürece girmem" dedi bir televizyon röportajında.

Kasım, adaylar hakkında yeni raporlar ve önde giden dört ülke için yol haritaları getiriyor: Karadağ, Arnavutluk, Ukrayna ve Moldova. Makedonya bu listede yok. Brüksel'in istediği anayasa değişiklikleri ile Üsküp'ün istediği garanti arasında ülke, 2005'ten beri oturduğu bekleme salonunda kalmaya devam ediyor.