İsrailli CyberGlobes şirketi telefon kırmıyor. Buna ihtiyacı yok. Yalnızca insanların kendi yayımladığı her şeyi okuyor - Facebook, Instagram, TikTok, YouTube, X - ve sonra o milyarlarca kırıntıdan kimin kiminle görüştüğünün, kimin nerede bulunduğunun ve kimin neyi desteklediğinin haritasını çıkarıyor. İsrailli Haaretz ve TheMarker'ın büyük soruşturmasına göre bu firmanın araçları, eleştirmenlerine karşı nazikliğiyle tanınmayan hükümetlerin eline geçti.

Acıtan şey müşteri listesi. Yalnızca otoriter rejimler değil. Orada ABD, Norveç, Finlandiya, Japonya, Hollanda, Litvanya, Polonya, Ukrayna - ve Hırvatistan da var. Yani bir AB üyesi, komşu bir ülke; Avrupa standartlarından söz ettiğimiz her seferinde bizim de atıfta bulunduğumuz aynı hukuki çerçeveyle. Hırvatistan'daki müşterinin kim olduğunu ve araçların ne için kullanıldığını Haaretz belirtmiyor. Belirtilmiyor, ama olduğu doğrulanmış durumda.

Pratikte nasıl görünüyor

Araçlardan biri, haritada bir alan işaretlemenize ve ardından belirli bir dönemde oradan Instagram'a paylaşım yapan herkesi çekmenize izin veriyor. Tercümesi: protesto günü bir meydanı işaretliyorsunuz ve katılımcı listesini alıyorsunuz. Mahkeme kararı yok, kırılan tek bir cihaz yok, klasik casusluğa benzeyen hiçbir şey yok. Yalnızca hepimizin her gün geride bıraktığı şeylerin toplanması.

Belgelerdeki en çirkin vaka Endonezya. Soruşturmaya göre bir devlet kurumu, LGBT topluluğu üyelerinin kimliklerinin belirlenmesi için yardım istedi. Firmadaki bir çalışan, müşteriye gey bireyler için yerel ifadeleri kullanmasını, öne çıkan aktivistleri bulmasını, profillerini analiz etmesini ve hangi gruplara üye olduklarını kontrol etmesini önerdi. İnsan hakları örgütlerinin yıllardır tutuklamaları ve sopayla cezalandırmayı belgelediği bir ülkede.

Nijerya'da, Uluslararası Af Örgütü'ne göre en az 24 göstericinin öldüğü ve 1.200'den fazla kişinin tutuklandığı Ağustos 2024 protestolarının ardından, bir CyberGlobes çalışanı gösterilerle bağlantılı bir hashtag'i taradı - o sırada onlarca protestocu, aralarında vatana ihanetin de bulunduğu suçlamalarla çoktan mahkemedeydi. Nijerya hükümeti firmanın müşterisiydi.

Ve bize çok daha yakın bir vaka

Hedefler arasında Avrupalı çevre aktivistleri de vardı. Şirket, Slovenya nükleer santralinin planlanan ikinci blokunun inşasına karşı çıkanlar hakkında veri topladı - dokuz ila 15 milyar euro değerinde bir proje. Greenpeace Slovenya üyeleri ve onların sosyal medya bağlantıları tarandı. Bazıları için arkadaş listeleri de çekildi; böylece projeye karşı çıkanlarla bağlantılı insanların haritası pratikte çizilmiş oldu. Bu taramaları kimin ısmarladığı bilinmiyor.

İki kez okunmayı hak eden cümle bu. Söz konusu olan başka bir kıtadaki bir diktatörlük değil. Söz konusu olan komşu bir ülke, birkaç Makedonya bütçesi değerinde bir yatırıma karşı çıkan vatandaşlar ve onların arkadaşları - ne protesto etmiş ne bir şey imzalamış, yalnızca birinin tanıdık listesinde yer almış insanlar.

Mozambik'te bir çalışan, muhalif politikacı Vitano Singano hakkında tutuklanmasından birkaç gün sonra, çalıntı veri tabanları ve yüz tanıma sistemi dahil olmak üzere veri taraması yaptı. Singano daha sonra serbest bırakıldı, Temmuz 2025'te ise Maputo'da sokak ortasında kaçırıldığı iddia edildi ve o günden beri izine rastlanmıyor. Belgeler firmayla bir bağlantı kanıtlamıyor. Ruanda'da araçlar, Devlet Başkanı Kagame'yi eleştiren anonim bir profilin analizinde kullanıldı - ardından paylaşımlarını beğenen ya da paylaşan kullanıcıların, destek yoğunluğuna göre sıralanmış bir listesi oluşturuldu.

CyberGlobes suçlamaları reddediyor. Materyalin bir siber saldırıda çalındığını ve belgelerin bir kısmının yayımlanmadan önce değiştirildiğini öne sürüyor. Hangi belgelerin sahte olduğunu söylemiyor ve kanıt sunmuyor. Yasalara uygun çalıştığını ve gizlilik nedeniyle müşterilerinin kim olduğu konusunda yorum yapmayacağını belirtiyor.

Facebook 2022'de, firmanın kullandığı ya da satın aldığı 200'den fazla sahte profili kaldırdığını açıkladı. Şirkete yakın bir kaynak, verileri başka firmalardan satın aldıklarını ve sahte hesap kullanmadıklarını söylüyor - ama şirket içi belgeler, en azından geçmişte satın aldıklarını gösteriyor.

Bu hikâyede teknik olarak zor hiçbir şey yok. Mesele de bu zaten. Bütün operasyon tek bir şeye dayanıyor: yerlerimizi, tarihlerimizi, arkadaşlarımızı ve görüşlerimizi gönüllü ve sürekli olarak yayımlamamıza. Soru, birinin bunları toplayıp toplamadığı değil - hangi hükümetin, kimin emriyle ve kime karşı topladığı.