Kompania izraelite CyberGlobes nuk i thyen telefonat. Nuk i duhet. Ajo thjesht lexon gjithçka që njerëzit e kanë publikuar vetë - në Fejsbuk, Instagram, TikTok, Jutjub, Iks - dhe pastaj nga ato miliarda thërrime harton një hartë të asaj se kush shoqërohet me kë, kush ka qenë ku dhe kush çfarë ka mbështetur. Sipas një hetimi të madh të „Haarecit“ izraelit dhe „TeMarkerit“, mjetet e asaj firme përfunduan në duart e qeverive që nuk njihen për butësi ndaj kritikëve të tyre.

Lista e klientëve është ajo që dhemb. Nuk janë vetëm regjime autoritare. Aty janë edhe SHBA-të, Norvegjia, Finlanda, Japonia, Holanda, Lituania, Polonia, Ukraina - dhe Kroacia. Pra, një vend anëtar i BE-së, fqinj, me të njëjtën kornizë ligjore së cilës i referohemi edhe ne sa herë flasim për standarde evropiane. Kush ishte klienti në Kroaci dhe për çfarë u përdorën mjetet - këtë „Haareci“ nuk e thotë. Nuk është përmendur, por është konfirmuar se ka ndodhur.

Si duket kjo në praktikë

Njëri mjet ju lejon të shënoni një zonë në hartë dhe pastaj të nxirrni të gjithë njerëzit që nga ai vend kanë publikuar në Instagram në një periudhë të caktuar. Përkthyer: shënoni një shesh ditën e protestës dhe merrni listën e pjesëmarrësve. Pa urdhër gjykate, pa thyer asnjë pajisje, pa asgjë që i ngjan spiunazhit klasik. Vetëm mbledhje e asaj që të gjithë ne e lëmë pas çdo ditë.

Rasti më i shëmtuar nga dokumentet është Indonezia. Një organ shtetëror, sipas hetimit, kërkoi ndihmë për identifikimin e pjesëtarëve të komunitetit LGBT. Një punonjës i firmës e këshilloi klientin të përdorë shprehje lokale për personat gej, të gjejë aktivistë të shquar, t'u analizojë profilet dhe të verifikojë në cilat grupe janë anëtarë. Në një vend ku organizatat e të drejtave të njeriut me vite dokumentojnë arrestime dhe ndëshkime me kamxhik.

Në Nigeri, pas protestave të gushtit 2024 në të cilat sipas „Amnesty International“ u vranë së paku 24 demonstrues dhe mbi 1.200 njerëz u arrestuan, një punonjës i CyberGlobes kërkonte një hashtag të lidhur me demonstratat ndërsa dhjetëra protestues tashmë ishin në gjyq për akuza që përfshinin edhe tradhtinë. Qeveria e Nigerisë ishte klient i firmës.

Dhe një rast shumë më afër nesh

Mes objektivave ishin edhe aktivistë ekologjikë evropianë. Kompania mblodhi të dhëna për kundërshtarët e ndërtimit të planifikuar të bllokut të dytë të centralit bërthamor slloven - një projekt i vlerësuar nga nëntë deri në 15 miliardë euro. U kërkuan anëtarë të „Grinpisit Slloveni“ dhe lidhjet e tyre në rrjetet sociale. Për disa u tërhoqën edhe listat e miqve, me çka praktikisht vizatohej një hartë e njerëzve të lidhur me kundërshtarët e projektit. Kush i porositi ato kërkime - nuk dihet.

Kjo është fjalia që vlen të lexohet dy herë. Nuk bëhet fjalë për një diktaturë nga një kontinent tjetër. Bëhet fjalë për një vend fqinj, për qytetarë që kundërshtojnë një investim që vlen sa disa buxhete maqedonase, dhe për miqtë e tyre - njerëz që as protestuan, as nënshkruan diçka, por thjesht u gjendën në listën e njohjeve të dikujt.

Në Mozambik një punonjës kërkoi të dhëna për politikanin opozitar Vitano Singano disa ditë pas arrestimit të tij, përfshirë baza me të dhëna të vjedhura dhe një sistem njohjeje fytyrash. Singano më vonë u lirua, ndërsa në korrik 2025 gjoja u rrëmbye në një rrugë në Maputo dhe që atëherë i humbet gjurma. Dokumentet nuk provojnë lidhje me firmën. Në Ruandë mjetet u përdorën për analizën e një profili anonim që kritikon presidentin Kagame - dhe u hartua një listë përdoruesish që kishin pëlqyer ose ndarë postimet e tij, e renditur sipas intensitetit të mbështetjes.

CyberGlobes i hedh poshtë akuzat. Pretendon se materiali u vodh në një sulm hakerësh dhe se një pjesë e dokumenteve u ndryshuan para publikimit. Nuk thotë cilat dokumente gjoja janë falsifikuar dhe nuk sjell prova. Thotë se punon në mënyrë të ligjshme dhe se për shkak të konfidencialitetit nuk do të komentojë se kush i është klient.

Fejsbuku në vitin 2022 njoftoi se kishte hequr mbi 200 profile të rreme që firma i kishte përdorur ose blerë. Një burim pranë kompanisë pretendon se ajo të dhënat i blen nga firma të tjera dhe se nuk përdor llogari të rreme - por dokumentet e brendshme tregojnë se së paku më parë i blinte.

Nuk ka asgjë në këtë histori që teknikisht është e vështirë. Ky është edhe kuptimi. Tërë operacioni mbështetet në një gjë të vetme: në atë që ne vullnetarisht dhe vazhdimisht publikojmë vendet, datat, miqtë dhe qëndrimet. Pyetja nuk është nëse dikush i mbledh - por cila qeveri, me urdhër të kujt dhe kundër kujt.