Engellenen tek bir e-posta yetti. Microsoft, Donald Trump'ın Şubat 2025 tarihli başkanlık kararnamesine uyarak Uluslararası Ceza Mahkemesi Başsavcısı Karim Khan'ın e-postasına erişimini engellediğinde, soyut bir Avrupa kaygısı birden somut bir yüz kazandı. Khan İsviçre merkezli Proton Mail'e geçti; Avrupa hükümetleri de ABD'nin CLOUD Act'inin - Washington'a Amerikan şirketlerinin verilerine, fiziksel olarak nerede bulunurlarsa bulunsunlar erişim izni veren yasanın - bir teori değil, bir şalter olduğunu anladı.

En radikal yanıtı Fransa verdi. Bakanlıklar arası dijital işler ajansı DINUM nisanda bir direktif yayımladı: her bakanlık 2026 sonbaharına kadar sekiz kategoride Avrupa dışı dijital bağımlılıklardan çıkış planı sunmak zorunda - iş istasyonları ve işletim sistemlerinden iş birliği araçlarına, antivirüs yazılımına, yapay zekâya ve veri tabanlarına, oradan sanallaştırmaya, bulut altyapısına ve ağ ekipmanına kadar. Pilot uygulama ajansın kendisiydi - Windows'tan Linux'a ilk geçenler onun çalışanları oldu.

Rakam büyük: 2,5 milyon iş istasyonu Windows'tan Linux'a, buna paralel olarak da 2027'ye kadar Teams, Zoom ve Webex'ten yerli platform Visio'ya geçiş. Kamu Hizmetleri Bakanı David Amiel, "Verilerimizin, altyapımızın ve stratejik kararlarımızın kurallarını, fiyatlarını ve risklerini kontrol etmediğimiz çözümlere bağlı olmasını artık kabul edemeyiz" dedi. Diplomatik şekerleme yok.

Yüzde 83'ü Atlantik'in öte yakasına

Fransız BT direktörleri derneği Cigref'e göre Avrupa'nın bulut ve yazılım harcamalarının tam yüzde 83'ü, yaklaşık 264 milyar avro, hâlâ Amerikan şirketlerine gidiyor. Avrupa Komisyonu ilkbaharda bir teknolojik egemenlik paketi açıkladı, nisanda da Avrupalı bulut sağlayıcılarına 180 milyon avroya kadar değerinde altı yıllık bir çerçeve sözleşme verdi. AB Komiseri Henna Virkkunen, "Teknolojik güç jeopolitik hâle geldi" diyor.

Tasarruf rakamları da küçük değil. Toulouse, 2012'de Microsoft Office'ten LibreOffice'e geçtikten sonra ilk üç yılda yaklaşık bir milyon avro tasarruf etti. İtalya Savunma Bakanlığı, 150.000 bilgisayarında 29 milyon avro tasarruf hesaplıyor. Almanya'nın Schleswig-Holstein eyaleti bu yıl lisanslardan 15 milyon avrodan fazla tasarruf edecek; eyaletin dijitalleşme bakanı Dirk Schrödter, Microsoft'a bağımlılığı Avrupa'nın Rus gazına bağımlılığına benzetti. Fransız Jandarması ise 2008'den beri 103.164 iş istasyonunda kendi Linux dağıtımıyla çalışıyor.

Microsoft artık susmuyor. Şirket, Avrupalı hükümet müşterilerine bulut hizmetlerinin kesilmesine yönelik her emre hukuki itirazda bulunacağını ve yalnızca Avrupa vatandaşlarından oluşan bir Avrupa yönetim kurulu kuracağını açıkladı. Analistler yine de özü hatırlatıyor: CLOUD Act yürürlükte, Microsoft bir Amerikan şirketi ve Avrupa verilerinin ABD makamlarına asla teslim edilmeyeceğine dair mutlak bir garanti basitçe yok.

Diğer taraftan da eleştiriler var: Fransa'nın yayımlanmış bir maliyet-fayda analizi olmadan egemenliği gündelik verimliliğin önüne koyduğu, jandarmanın aynı iş için yaklaşık yirmi yılı olduğu hâlde bakanlıklara şimdi birkaç ay verildiği söyleniyor. Ama yön belli. Danimarka, İtalya, Avusturya ve Avrupa genelinde 800.000'den fazla devlet iş istasyonu aynı yolda. Batı Avrupa Atlantik'in öte yakasına giden her baytı sayarken, Balkanlarda devlet verilerimizin nerede saklandığını - ve onları kimin kapatabileceğini - bilen biri olup olmadığı sorusu ortada duruyor.