Belediye başkanı paniği yatıştırmak için kameralar önünde su içerken, uzmanlar başka bir şeyden söz ediyordu: Yegunovce'deki eski Yugohrom tesisinin terk edilmiş çöplüğünden - altı değerlikli kromla dolu ve Rraşçe kaynağından otuz kilometre kadar uzakta.

Bu yeni bir bilgi değil, ve onu daha da ağır kılan tam bu. Çöplük on yıllardır orada duruyor. Üsküp suyuna dair hiçbir laboratuvar raporu onun durumunu değiştirmiyor, çünkü ondan gelen tehlike bugünün örneğiyle ölçülmüyor; bir gün yer altı akıntılarına ulaşırsa ne olacağıyla ölçülüyor.

Çevre koordinatörü Iva Petrovska'nın ifadesi olması gerektiği kadar kısa: „O altı değerlikli krom suya ulaşırsa, su her şey için kullanılamaz hale gelir.” İçmek için değil. Her şey için.

Bütçenin yüzde birinden az

Bu hikâyeyi yıkıcı kılan şey, çözümün bilinir ve hesaplanmış olması. Bir su mühendisi, ıslahın çok geç olmadan başlaması gerektiğine dikkat çekiyor; uzman değerlendirmelerinde belirtilen tahminlere göre müdahale - çöplüğün üzerinin kapatılması ya da bir lahit yapılması - devlet bütçesinin yüzde birinden azına mal olurdu.

Yüzde birinden az. Aynı değerlendirmelere göre ülke nüfusunun yaklaşık üçte birinin su temini ile ilgili bir risk için.

Yurttaşların gece yarısı gelen bir mesaja bir kurumdan daha çabuk inanmasının açıklamasını arayan herkes, yanıtı tam burada bulur. Mesele saflık değil. Mesele alışkanlık - insanlar on yıllardır bilinen, hesaplanmış ve çözülebilir bir sorunun çözülmemiş durduğunu görüyor, dolayısıyla bilinmeyeninin de aynı şekilde durduğu sonucuna varıyor.

Savcılık denetliyor, ama tam olarak neyi

Savcılık, Rraşçe kaynağı çevresindeki gelişmelere ve su kalitesine ilişkin denetimler başlattı; amaç tam olarak ne olduğunu ve yurttaşlar için bir tehlike bulunup bulunmadığını tespit etmek. Bunun gerçek bir kalite sorunu mu, işleyişte bir ihmal mi, yoksa yersiz kaygı yaratan bilgiler mi olduğunu belirlemesi gerekiyor.

Bu denetimler ne söylenti ne panik olan bir şeyin ardından geliyor. Gostivar'da kısa süre önce analizler ciddi mikrobiyolojik kirlenme gösterdi, şehir suyunun içme ve yemek hazırlama amacıyla kullanılmasına yasak konuldu ve savcılık üç kişi hakkında soruşturma açtı. O soruşturmaya birçok kurum katıldı - polis, Halk Sağlığı Enstitüsü ve Gıda ve Veterinerlik Ajansı.

Yani soru, bizde suyun kirlenip kirlenemeyeceği değil. Bu zaten oldu, bu yıl, Üsküp'ten bir saatlik yolda.

Dünkü mesaj gerçek dışıydı ve bu tespit edildi. Ama saatler içinde şehre yaydığı güvensizliği ne o mesaj icat etti ne de muhalefet. Onu, on yıllardır bütçenin yüzde birini bekleyen bir çöplük inşa etti.