Додека градоначалникот пиеше вода пред камерите за да ја смири паниката, стручњаците зборуваа за нешто друго – за напуштената депонија на поранешниот Југохром во Јегуновце, полна со хексавалентен хром, оддалечена триесетина километри од изворот Рашче.

Тоа не е нова информација и токму затоа е потешка. Депонијата стои таму со децении. Ниту еден лабораториски извештај за скопската вода не ја менува нејзината состојба, затоа што опасноста од неа не се мери во денешниот примерок туку во тоа што ќе се случи ако некогаш стигне до подземните текови.

Формулацијата на еколошката координаторка Ива Петровска е кратка колку што треба: „Ако тој хексавалентен хром стигне до вода, таа станува неупотреблива за сè.” Не за пиење. За сè.

Помалку од еден процент од буџетот

Она што прави оваа приказна поразителна е дека решението е познато и пресметано. Хидроинженер посочува дека санацијата мора да почне пред да биде доцна, а според проценките наведени во стручните оцени, зафатот – запечатување или изведба на саркофаг над депонијата – би чинел под еден процент од државниот буџет.

Под еден процент. За ризик што според истите оцени се однесува на водоснабдувањето на околу една третина од населението во државата.

Секој што бара објаснување зошто граѓаните веруваат во порака од полноќ побрзо отколку во институција, го има одговорот токму тука. Не станува збор за наивност. Станува збор за навика – луѓето со децении гледаат дека познатиот, пресметан и решлив проблем стои нерешен, па заклучуваат дека и оној непознатиот сигурно стои исто така.

Обвинителството проверува, но што точно

Јавното обвинителство отвори проверки поврзани со случувањата околу изворот Рашче и квалитетот на водата, со цел да се утврди што точно се случувало и дали постоела опасност за граѓаните. Треба да утврди дали станува збор за реален проблем со квалитетот, пропуст во постапувањето, или информации што предизвикале неоправдана загриженост.

Тие проверки доаѓаат по нешто што не е ниту слух ниту паника. Во Гостивар неодамна анализите покажаа значително микробиолошко загадување, беше издадена забрана за користење на градската вода за пиење и за подготовка на храна, а Обвинителството отвори истрага против три лица. Во таа истрага се вклучија повеќе институции – полицијата, Институтот за јавно здравје и Агенцијата за храна и ветеринарство.

Значи прашањето не е дали кај нас водата може да биде загадена. Тоа веќе се случи, оваа година, на еден час пат од Скопје.

Вчерашната порака беше невистинита и тоа е утврдено. Но, недовербата што ја пренесе низ градот за неколку часа не ја измисли ниту таа порака, ниту опозицијата. Ја изгради депонија што со децении чека еден процент од буџетот.