Biri Ekim 2025'te ölüyor ve cenazesi Aralık 2026'ya planlanıyorsa, bu bir gecikme değildir. Protokoldür. Tayland'ın kraliçe anası Sirikit, geçen yıl 24 Ekim'de 93 yaşında Bangkok'taki "Chulalongkorn" hastanesinde öldü - ve saray, son vedasının kesin programını ancak şimdi açıkladı.

Beş gün, on bir tören edimi, özel olarak inşa edilmiş geçici bir krematoryum. 15-19 Aralık arasında Bangkok fiilen duracak. Önce 15 Aralık saat 17.00'de "Dusit Maha Prasat" taht salonunda sevap töreni, ardından ertesi sabah saat 7'de urnanın Sanam Luang'a taşınması, sonra saat 16.30'da kraliyet yakma töreninin kendisi - devlet televizyonundan canlı yayınlanacak. 17 Aralık'ta kalıntılar toplanıyor, 18'inde onlara saygı sunuluyor, 19'unda küller "Vat Ratchabopit" ve "Vat Bovornivet" tapınaklarına konuyor.

Batılı gazetecilerin genelde "sürüncemede bırakma" dediği şeyin burada kendi mantığı var. Tayland kraliyet cenazesi bir olay değil, bir süreç - Budist gelenek, saray astrolojisi ve yüzyıllardır yalnızca içeriği değil tarihi de belirleyen bir tören düzeni. Ekim 2025'ten süren yas yılı, cenaze için hazırlık değildi. Bambaşka bir şeydi.

Sirikit, Kral Bhumibol Adulyadej'in eşi ve şimdiki kral Maha Vajiralongkorn'un annesiydi. Doğum günü 12 Ağustos, Tayland'da Anneler Günü olarak kutlanıyor - yalnızca saray için değil, tüm ülke için. Bu, oynadığı rol hakkında herhangi bir resmi biyografiden daha çok şey söylüyor.

Bir başka ayrıntı da ilginç: televizyonun her şeyi yayınlamasına verilen izin. Onlarca yıl kamuyla mesafesini korumuş bir monarşi, en mahrem anını birden kameralara açıyor. Bu bir açıklık mı, yoksa kurumun tam da ihtiyaç duyduğu anda bir süreklilik görüntüsünün ne değerde olduğuna dair bir hesap mı?

Balkanlar'da devlet cenazeleri birkaç saat sürer ve ertesi haftaya kadar kimsenin hatırlamadığı bir konuşmayla biter. Tayland beş gün ve on dört ay hazırlık ayırıyor. Fark bütçede değil - fark, bir toplumun protokolü bir formalite, diğerinin ise geri kalan her şeyin üzerinde durduğu temel olarak görmesi.