Kur kush vdes në oktober 2025, e varrimi i është caktuar për dhjetor 2026, kjo nuk është vonesë. Kjo është protokol. Kraliça-mëmë Sirikit e Tajlandës vdiq më 24 oktober vjet, në 93 vjeç, në spitalin „Çulalongkorn“ në Bangkok - dhe vetëm tani dvori shpalli renditjen e saktë të lamtumirës së saj të fundit.

Pesë ditë, njëmbëdhjetë akte rituale, krematorium i përkohshëm i ndërtuar posaçërisht. Nga 15 deri 19 dhjetor Bangkoku praktikisht do të ndalojë. Së pari ceremonia e meritave në sallën e tronit „Dusit Maha Prasat“ më 15 dhjetor në orën 17, pastaj transmetimi i urnës deri në Sanam Luang ditën tjetër në 7 të mëngjesit, e pastaj kremacioni kralor vetë në 16:30 - i transmetuar drejtpërdrejt në televizionin shtetëror. Më 17 dhjetor mblidhen reliktet, më 18 i u jepet nderim, e më 19 hini vendoset në tempullat „Vat Raçabopit“ dhe „Vat Bovornivet“.

Ajo që gazetarët perëndimorë zakonisht e quajnë „zgjatje“ këtu ka logjikën e vet. Varrimi kralor tajlandez nuk është ngjarje, por proces - tradicion budist, astrologji dvori dhe ceremonial që me shekuj përcakton jo vetëm përmbajtjen por edhe datën. Viti i zisë që zgjati nga oktober 2025 nuk ishte përgatitje për varrimin. Ai ishte gjë krejt e ndarë.

Sirikit ishte bashkëshortja e kralit Bumibol Aduljadej dhe mëma e kralit të tanishëm Maha Vaçiralongkorn. Datëlindja e saj, 12 gusht, në Tajlandë festohet si Dita e Mëmës - për të gjithë vendin, jo vetëm për dvorin. Kjo tregon më shumë për rolin që luajti sesa çdo tekst oficial biografik.

Interesant është edhe një detaj tjetër: leja që televizioni t'i transmetojë të gjitha. Monarkia që me dekada mban distancë nga publiku përnjëherë hap momentin më intim për kamerat. A është kjo hapje apo llogari sa vlen pamja e kontinuitetit në momentin kur institucioni ka nevojë për të?

Në Ballkan varrimet shtetërore zgjatin disa orë dhe përfundojnë me një fjalim që askush nuk e mban mend deri javën e ardhshme. Tajlanda ndan pesë ditë dhe katërmbëdhjetë muaj përgatitje. Diferenca nuk është në buxhet - diferenca është në atë se një shoqëri protokollin e trajton si formalitet, e tjetra si themel mbi të cilin qëndron gjithçka tjetër.