Dünya borsalarında ham petrol beş işlem seansıdır üst üste ucuzluyor. Aynı hafta Makedonya'da eurodizelin azami perakende fiyatı litre başına 104,50 denara sıçradı - 5,50 denarlık artış.

Pompada durup bunu gören sürücü, haklı olarak bunun nasıl mümkün olduğunu soruyor.

Varil ile motorin aynı şey değil

Yanıt şu: bir varil ham petrolün fiyatı ile bitmiş motorinin fiyatı her zaman aynı yönde, aynı hızda hareket etmez.

Rafinerilerde bir varil ham petrolden birden fazla ürün elde edilir - benzin, motorin, gazyağı, fuel oil. Her birinin kendi piyasası, kendi arzı ve kendi talebi var. Şu anda tam da motorinde güçlü bir baskı var: rafineri üretimindeki kısıtlar, küresel tedarik zincirlerinin bir bölümündeki sorunlar ve orta distilatlara artan talep. Bu koşullarda motorin, varilin hareketinden fiilen kopuyor.

Bunun yerel bir anormallik olmadığını Slovenya gösteriyor - orada düzenlenmiş motorin fiyatı litrede iki euro sınırını aştı ve yaklaşık 2,01 euroya ulaştı; benzin ise belirgin biçimde daha ucuz kalıyor.

Bizde aynı hafta benzinler ucuzladı: eurosuper BS-95 99 denardan, BS-98 ise 101 denardan satılıyor. Motorin her ikisinden de pahalı.

İkinci neden: zaman

Sürücünün bugün gördüğü fiyat, bugünkü borsa fiyatının kopyası değil. Düzenleyici hesaplamalar, belirlenmiş bir önceki dönemdeki hareketlere dayanır. Ham petrol bugün ucuzlamaya başlarsa, etkisi ancak bir sonraki hesaplamada hissedilebilir - o da düşüş sürerse.

Son hesaplama döneminde motorinin referans fiyatı, benzininkinden çok daha fazla arttı. Sıçramanın ana nedeni bu.

Hızla biriken hesap

Yerel ekonomi için motorin, otomobil sahiplerinin gideri değildir. Marketlere gıda taşıyan kamyonların, dağıtım minibüslerinin, tarım makinelerinin, inşaat makinelerinin ve kurye hizmetlerinin işletme gideridir.

Ayda 10.000 litre motorin tüketen bir firma, yalnızca bu 5,50 denarlık zam yüzünden aylık 55.000 denar daha fazla gider yüklenir. 100.000 litre tüketen bir nakliyecide fark ayda 550.000 denar.

Yaz başıyla kıyaslama daha da keskin. 11 Ağustos'ta litre motorin 91,50 denardı. Bir aydan biraz fazla sürede fiyat 13 denar, yani yüzde 14'ten fazla arttı.

Motorin zamlanınca ekmek neden zamlanır

Fırının motorinle çalıştığı için değil. Motorin, ekmeğin yolundaki birçok noktada olduğu için - tahılın üretiminde, siloya taşınmasında, unun fırına götürülmesinde, hazır ekmeğin dükkânlara dağıtılmasında.

Meyve ve sebzede etki daha da görünür: traktörlerin yakıtı, toprağın hazırlanması, hasat, alıcıya taşıma, alıcıdan dağıtıcıya. Kısa raf ömürlü ürünlerde bir de soğuk zincir taşıma ve depolama var.

İş Konfederasyonu'ndan Mile Boşkov tam da bu mekanizmaya dikkat çekiyor - artan lojistik maliyetler önce taşımaya bağımlı şirketleri vuruyor, ardından yükün bir kısmı tüketiciye ulaşıyor.

Tek bir zam değil, süre belirleyici

Devlet İstatistik Kurumu'nun son verileri, ağustosta yıllık enflasyonun yüzde 2,6 olduğunu, yaşam maliyetinin bir ayda yüzde 0,4 arttığını gösteriyor. Gıda ve alkolsüz içecekler temmuza göre yüzde 0,5 zamlandı.

Ama ağustos enflasyonu en son darbeyi fiilen içermiyor. 104,50 denarlık fiyat 22 Eylül'den itibaren geçerli; yani ilk doğrudan etki ancak eylül verilerinde görünecek, daha geniş yansıma ise ekim ve kasımda.

Motorin iki üç hafta içinde 95 denarın altına dönerse, şirketlerin çoğu şoku fiyat listelerini değiştirmeden karşılar. Birkaç ay 100'ün üstünde kalırsa, geçici maliyet kalıcı olur - ve kalıcı maliyet çok daha kolay yeni bir fiyata dönüşür.

Bunu soğurmak için en az alanı olanlar, marjı en ince olanlar: küçük fırın, yerel dağıtıcı, çiftçi. Büyük şirketin uzun vadeli sözleşmeleri ve stoku var. Onların yok.