Трамп ги замрзна санкциите против Русија: Москва слави, во Вашингтон зборуваат за предавство

Американскиот претседател Доналд Трамп во петокот објави дека укинува голем дел од санкциите, ограничувањата и царините поврзани со Русија. Тајмингот е речиси театарски: мерките требаше да стапат на сила за неколку дена, врз основа на закон што самиот Трамп го потпиша минатиот месец.

Истиот човек што пред еден месец го стави својот потпис, сега со извршна уредба го суспендира. Во документот што го објави Белата куќа стои дека изземањето е „во национален интерес на Соединетите Американски Држави“. Зошто е во национален интерес – уредбата не објаснува. Изземањето ќе важи сè додека администрацијата не процени дека се „потребни понатамошни чекори“.

Што всушност заврши во фиока

Законот, познат како Грахамов закон по поранешниот сенатор Линдзи Грахам, кој се залагаше за тврда линија кон Москва, а почина во јули, предвидуваше царини до 100 отсто за производите од петте најголеми увознички на руска сурова нафта и гас. Тоа се токму парите со кои Кремљ ја финансира војната. Нафтата и гасот се рускиот паричник – а Вашингтон штотуку го остави отворен.

Во Москва не го кријат задоволството. Кирил Дмитриев, шефот на рускиот државен инвестициски фонд, го нарече потегот „важен и навистина историски момент“ и додаде дека „економската соработка меѓу Русија и САД им служи на интересите на двете нации“. Кога Кремљ слави, не треба долго да се бара кој добил.

Во Вашингтон, пак, бура. Демократската сенаторка Елизабет Ворен го нарече потегот „жалосен и предвидлив неуспех на лидерството“ и порача дека Трамп со тоа му овозможува на Владимир Путин да ја продолжи агресијата. Конгресменот Дон Бејер напиша дека „најновата капитулација пред Путин“ е повторно предавство на украинските партнери. Сенаторот Ричард Блументал, еден од авторите на законот, беше уште поостар: изземањата „немаат никаква врска со нашата национална безбедност, туку исклучиво со додворување на Владимир Путин“.

Недела во која Киев остана сам

Одлуката дојде на крајот од бурна недела во односите меѓу САД и Украина. Претходно Трамп ги изненади европските лидери со договор што дозволува извоз на руски дизел – по што Зеленски изјави дека се чувствува предаден. Белата куќа, според извори, силно го притискала Киев да престане да ги напаѓа руските нафтени постројки, за да ги собори цените на нафтата пред изборите за Конгрес. Украина најпрвин се согласила, но потоа ги продолжила нападите, додека Русија цела недела ја гаѓа украинската енергетска инфраструктура.

Зеленски тврди дека неговата влада не добила „никакво рано предупредување од партнерите“ пред разорниот напад со балистички ракети врз голема електрана во Киев и врз една станбена зграда. Трамп вели дека САД не престанале да споделуваат разузнавачки податоци. Украинските власти, пак, велат дека ги изненадиле ограничувањата на воената верзија на Старлинк на Илон Маск, што ги нарушило операциите со дронови и системите за рано предупредување. Според американски медиуми, Киев останал и без ракети за системот за противвоздушна одбрана Патриот – едно од ретките оружја што можат да соборат балистичка ракета.

Самиот Трамп во телевизиско интервју не остави простор за толкување: „Сметам дека со Зеленски е потешко да се соработува отколку со Путин.“ Истовремено, за растот на цените на горивата ја обвинува војната во Украина – и така го тргнува вниманието од сопствената војна во Иран, која кај американските гласачи и понатаму е крајно непопуларна.

Европа во меѓувреме оди во спротивна насока. Лидерите на ЕУ најавија подготовка на 22. пакет санкции против Русија и порачаа дека притисокот врз Москва ќе расте ако Путин не ја запре војната. Зеленски на самитот во Белгија ги пофали „вистинските лидери“ на континентот – порака што тешко може да се прочита поинаку освен како удар кон Вашингтон.

Балканот одблиску видел како изгледаат договори склопени над главите на оние за кои се однесуваат. Затоа прашањето не е дали Трамп и Путин ќе се договорат. Прашањето е кој ќе седи на масата кога ќе го прават тоа?