Премиерот Христијан Мицкоски во Берово изјави дека Владата за две години „креирала“ 17.000 нови работни места, и дека дата-центрите ќе се градат без разлика на отпорот. „Апсолутно не“, одговори тој на прашањето дали ќе се откажат од идејата.

Двете тврдења вредат да се разгледаат одделно, бидејќи тие се два различни вида изјава – едната е бројка, другата е политичка одлука.

17.000 работни места, но чии

Мицкоски се повика на податоци од Државниот завод за статистика: во периодот од третиот квартал на 2024 до вториот квартал на 2026 бројот на вработени пораснал од околу 691.000 на 708.000 лица. Тоа е разлика од приближно 17.000. Најголем дел од новите вработувања, вели тој, се во индустријата.

Бројката е точна и проверлива. Она што е политичка оцена, а не статистички податок, е глаголот. Промената во бројот на вработени го покажува движењето на пазарот на трудот – таа не значи автоматски дека секое ново работно место е директно создадено со конкретна владина мерка. Разликата меѓу „се отвориле 17.000 работни места“ и „ние отворивме 17.000 работни места“ ја носи целата политичка тежина на реченицата.

Вреди да се додаде и она што статистиката од истиот тој завод го покажа во истиот квартал: 101.022 луѓе работат неформално, што е повеќе од сите официјално невработени. Тоа не ја поништува бројката од 17.000, но ја става во контекст што ниту едно соопштение од Берово не го спомна.

Дата-центрите: „иднината на човештвото“

За дата-центрите Мицкоски беше директен. Тие ќе се градат согласно Националната стратегија, рече, „затоа што тоа е иднината на човештвото“. Како аргумент ја наведе Франција со 68 милијарди евра инвестиции во дата-центри, додавајќи дека БДП на САД се темели на вештачката интелигенција и дека без неа тие би биле во рецесија.

Најави и дека пет или шест компании веќе покажале интерес, и дека додека е оваа власт, од идејата нема да се откажат.

Планот има и државен дел: примарен национален дата-центар што ќе ги поврзе државните институции, со постојниот капацитет во Прилеп како секундарен, односно recovery центар. Предвиден е и национален cloud-систем за резервни копии на податоците. Тоа не е само домашна замисла – во оценката на Европската комисија за македонската Реформска агенда е предвидено испитување токму на таква централизирана владина дигитална инфраструктура.

Пехчево кажа не, премиерот вели приватна иницијатива

Пред неколку дена советниците на Општина Пехчево едногласно ја отфрлија идејата за дата-центри на нивна територија. Мицкоски тоа го определи како приватна иницијатива и не сакаше да влегува во детали.

Од СДСМ пораката е поинаква: „Македонија нема стабилен енергетски систем за Мицкоски однапред да ветува државни ресурси без јавноста да знае колку ќе чини тоа и кој ќе ја плати сметката“, велат оттаму, додавајќи дека немаат ништо против инвестиции што носат развој и нови технологии, но дека тие мора да бидат во интерес на Македонија.

Тоа е прашање со точна форма и без одговор досега. Дата-центарот троши струја и вода во количини што се планираат однапред, не се откриваат по изградбата. Колку мегавати, колку кубици, по која тарифа, и на чиј терен – тоа се четири бројки. Ниту една од нив не се појави во изјавата од Берово.

Стратегијата може да биде правилна, а сепак да остане неодговорена. Разликата ја прави тоа дали броевите ќе излезат пред да се потпише првиот договор – или откако Пехчево ќе добие сосед.