Постои неоспорена претпоставка дека со крајот на август градината си го одработила своето и следува три месеци кафеаво чекање. Тоа не е точно – тоа е само последица од тоа што повеќето садат само она што цвета во мај. Има десетина видови што својата најдобра верзија ја покажуваат токму сега, под помека светлина што ги прави боите поинтензивни отколку лете.

Клучот не е во една чудотворна билка, туку во комбинација: различни височини и различни периоди на цветање, за да не се испразни сè во иста недела.

Хризантема и астер – основата

Хризантемата е класичниот најавувач на есента, и тоа со добра причина: цвета во жолто, бело, розово, црвено, виолетово и во бронзени тонови, а има и компактни сорти за саксија и повисоки за градина. Ѝ треба многу светло место со неколку часа блага сончевина и плодна подлога што држи одредена влага, но без вода што стои. Отстранувањето на свенатите цветови ѝ го продолжува цветањето. Кога ќе дојде студена ноќ, саксиите се преместуваат покрај ѕид или под настрешница.

Астерот носи спротивен карактер – ситен, диво изгледа, како мали маргаритки во виолетова, сина, розова или бела со жолто копче во средината. Одличен е за пополнување празнини меѓу грмушки. Сака сонце, но во топли клими му годи малку сенка во најсилните часови. Се полева кога горниот слој почва е сув, без многу мокрење на листовите, бидејќи добрата циркулација на воздух го чува од габични проблеми.

Далија и седум – две спротивни стратегии

Ако сакате цвет што ќе ја преземе целата слика, тоа е далијата. Во септември сè уште дава големи геометриски цветови – бело, корално, бордо, портокалово, жолто, розово, има и двобојни. Бара директно сонце најмалку шест часа дневно и обилно, редовно полевање, но без вода собрана под саксијата. Високите стебла обично бараат потпора, особено на ветровито место.

Есенскиот седум е спротивната филозофија – за оние што не сакаат да зависат од секојдневно полевање. Цветовите му се собрани во големи рамни грозја што од розово преминуваат во темноцрвено, бакарно или гранатно како сезоната напредува, а месестите листови се интересни и сами по себе. Му треба сонце и лесна подлога, измешана со песок или ситен чакал ако почвата е збиена. Се полева само кога подлогата е сува – вишокот вода му е главниот непријател. Сувите соцветија остануваат декоративни преку зимата, така што нема потреба да брзате со кроењето.

За сенка и за движење: јапонска анемона и гаура

Јапонската анемона е единствената од овој список што бара полусенка и свежа почва. Има високи стебла и цветови што се движат со ветрот, во бело или розово, понекогаш со потемен тон на опачината. Оди одлично со папрати и хортензии. Почвата треба постојано да задржува влага без да се засити, а компост или мал слој прекривка околу основата ѝ помага. Ѝ треба време да се фати – секоја наредна година е побогата.

Гаурата, позната и како цвет-пеперутка, работи спротивно: полно сонце и подлога што одлично се исушува. Ситните бели или розови цветови стојат на крајот од тенки, свитливи прачки и создаваат лесен облак што трае до октомври. Откако ќе се фати, добро поднесува суша. Ако ги скратите прачките што завршиле со цветање, ќе даде нови пупки.

Ехинацеја, украсна жалфија, вербена и хелениум

Ехинацејата во септември сè уште држи големи цветови со изразена средина што привлекуваат пчели и пеперутки – најпозната е виолетовата, но ја има и во бело, жолто, портокалово, розово и црвено. Сака отворено сончево место и почва што не задржува премногу вода. Совет што вреди: не кастрете ги сите свенати главички на крајот од сезоната – семките им служат за храна на птиците.

Многу сорти украсна жалфија цветаат и во почетокот на есента. Вертикалните класови во сина, виолетова, розова, црвена или бела прават контраст со тркалезните цветови на далиите и хризантемите. Бараат многу сонце и растресита почва што не е претерано богата, со умерено полевање. Ако жалфија држите во саксија, изберете сад со отвор за истекување – ситен детал што инаку го убива растението.

Вербената bonariensis е меѓу најдобрите за продолжување на бојата откако август ќе замине: високи тенки стебла со ситни виолетови соцветија што лебдат над сè останато. Треба сончев агол и простор околу неа за да циркулира воздухот. Не ја препрехранувајте – премногу плодна почва дава повеќе лисја отколку цветови. Ако дозволите некои цветови да формираат семе, следната пролет обично никнуваат нови растенија сами.

Хелениумот ја носи најтоплата палета – жолто, портокалово, црвено, бакарно и рѓави тонови, во цветови слични на маргаритки со малку свиткани ливчиња. Му треба сонце и плодна почва што задржува малку влага, а во сушни денови длабоко полевање еднаш или двапати неделно.

Сето ова се вклопува во една реченица: градината не се гаси во септември, туку го менува распоредот. Само треба некој однапред да го испланирал тој распоред.