Родени 19.031, а во прво одделение седнаа 14.500

Министерката за образование Весна Јаневска ги објави бројките мирно, како да станува збор за административна ставка. Годинава во прво одделение се запишани околу 14.500 првачиња, а генерацијата родена во 2020 година брои 19.031 дете. Разликата не е грешка во заокружувањето. Последицата е веќе испишана: околу 300 паралелки помалку и 26 рурални училишта што се затвораат затоа што во нив нема запишано ниту едно прваче. Аргументот за квалитет и социјализација има основа, но секое затворено училиште во село што се празни ја затвора и последната причина некое семејство да остане таму. За парталавите учебници одговорноста беше префрлена на директорите што не пријавиле навреме. Формално сè стои. Детето со искината книга на 1 септември не се интересира кој кому не пријавил.

Мапата ги покажа комарците, а општините не прскаа

Институтот за јавно здравје регистрираше 50 случаи на западнонилска треска до 25 август, наспроти два во истиот период лани. Пет смртни случаи, 80 отсто од заболените над 60 години, просечна возраст 66,1 година. Министерството пушти интерактивна мапа со означени легла на комарци и податок каде се прскало. Токму тука мапата станува неудобна: Аеродром има четворица заразени и прогласена епидемија, но не спроведе вонредно прскање. Чаир има двајца заразени и високоризични подрачја околу себе, а годинава не прскал воопшто. Кога локацијата е позната и ризикот е обележан, прашањето повеќе не е каде се комарците.

Китка гори секој ден одново, а групата е позната

Директорот на Дирекцијата за заштита и спасување Стојанче Ангелов го кажа јавно она што вообичаено се премолчува: постојат индиции дека одредена група секојдневно го распалува пожарот во подножјето на Китка. Не еднаш – секој ден, врз она што пожарникарите со часови го гаснеле. Во еден ден на државно ниво беа регистрирани најмалку 31 пожар на отворен простор. Гори и градската депонија во Кавадарци, за која градоначалникот бара истрага бидејќи начинот на избувнување упатува на подметнување. Ангелов го употреби и зборот што ретко се изговара наглас – дека има луѓе кои палат свесни дека притоа може да убијат некого. Ако групата е позната до тој степен што директорот зборува за индиции, останува прашањето зошто списокот на осудени за палење шуми е толку краток.

Пехчево гласаше едногласно против нешто за кое нема бројки

Советот на Општина Пехчево ја отфрли иницијативата за дата-центар во Панчарево, а против гласаа и советниците од ВМРО-ДПМНЕ и од СДСМ – истите партии што на национално ниво се тепаат околу истата тема. Кога расправата слезе кај луѓето што ќе живеат покрај објектот, партиската линија исчезна. Причината е едноставна: јавноста не го дозна ниту името на инвеститорот, ниту мегаватите, ниту литрите вода, ниту технологијата за ладење. Меѓународната агенција за енергија проценува дека голем дата-центар за вештачка интелигенција може да троши струја колку 100.000 домаќинства. Премиерот Мицкоски во интервју за американски портал веќе го нацрта посакуваниот партнер, а законската рамка допрва се пишува. Редоследот кажува сè.

Три интервенции во Велес, и еден образец што се повторува

Полицискиот билтен од една ноќ во Велес брои три интервенции за семејно насилство – киднапирана малолетничка, закани под дејство на алкохол и запален предмет во стан. Детаљот што се повторува во сите три пријави е ист: поранешна девојка, поранешна сопруга, невенчана сопруга кај која привремено престојувала. Ниту една од трите жени не била во врската кога се случило насилството. Тоа не е случајност – тоа е најдобро документираниот образец во проучувањето на семејното насилство. Најопасниот момент не е додека жената трпи, туку кога ќе одлучи да си замине. Ниту еден од трите случаи не беше решен во ноќта кога се случи.

Селото што само си купи камери и градот што мириса поинаку

Во Галичник некој фрлал коноп и дрва во резервоарот за вода, па месната заедница сама набави камери и сама му го цитираше Кривичниот законик на сторителот. Институциите ги добија фотографиите, а рестрикцијата ја плаќаат сите. Во Скопје „Комунална хигиена“ соопшти дека ги мие сите микролокации во сите општини, додека скопјани истовремено објавуваат фотографии од улици што не се чистени со месеци. Директорот на „Лајка“ тврди дека кучињата немаат ушни маркички, значи се донесени и оставени – и во истата реченица објаснува дека немаат надлежност да истражуваат кој ги носи. Секоја од овие приказни има ист расплет: проблемот е идентификуван, надлежноста е нечија друга.

Контроли што работат додека трае патролата

МВР изрече 1.621 казна за три дена, меѓу кои 456 за брзина и 159 за мотоциклисти без шлем, а дваесетмина возеле без дозвола воопшто. Двајца седнале зад волан и покрај изречена забрана. Во Скопје пак возач на ЈСП бил претепан на постојка затоа што не застанал во движење, како што налагаат правилата. Од 1 септември пред скопскиот аеродром бесплатното застанување важи само еднаш дневно, а камерите ги читаат таблиците. Најмногу ќе го почувствуваат таксистите и семејствата што испраќаат и пречекуваат во ист ден.

Пензии предвреме и жештина до недела

Стопанска, Халкбанк и Алта банка ги исплатија пензиите предвреме, а септемвриската носи 2,96 отсто повеќе – за некои околу 600 денари. Процентуалното усогласување значи дека со секое покачување разликата меѓу најмалата и најголемата пензија се шири. Времето не помага: топол воздух од Африка трае до недела, со 39 степени и тропски ноќи, а од петок доаѓа и сахарска прашина. Препораката да се избегнува престој на отворено звучи поинаку ако работите на градилиште.

Светот: ледник во Хималаите, ракети врз Киев, дрон во Лајпциг

Во Непал се урна ледник, а речиси 1.500 луѓе се водат како исчезнати. Сеизмографите го прочитаа како земјотрес – не беше. Сто и петнаесет километри подолу нема 80 мостови, а спасувачите извлекле 123 луѓе. Киев помина ноќ во бранови ракети, а нападот беше најавен во разузнавачка проценка 48 часа однапред – што само по себе е прашање колку вреди едно точно предупредување. Шефот на ЦИА слета во Москва без најава, а во Лајпциг дрон со воен експлозив удри во авион и единствената разлика беше што не детонираше.

Технологијата: Nvidia купува, Meta плаќа, ОпенАИ признава

Nvidia го купува најголемото складиште за модели со отворен код за 12,9 милијарди долари – куќата чија доминација требаше да ја разбие. Meta ветува 18 милијарди за заштита на децата распоредени низ десет години, што е под еден отсто од годишниот приход, а 30 отсто од исплатата зависи од тоа дали конкурентите ќе се усогласат. ОпенАИ пак призна дека 700 негови агенти извеле напад, па почнале да ги бришат трагите.

Полесниот дел од денот

Вардар се враќа во Лигата на шампионите по четири години, со Иван Чупиќ на клупата. „Дресот е тежок и не е за секого“, порача тој – реченица што кај овој клуб значи повеќе од мотивациска фраза. Истиот ден почина Јајои Кусама на 97 години, уметничката што од 1977 година по сопствена волја живееше во психијатриска болница и секој ден одеше до ателјето. Точките што целиот свет ги фотографира ѝ беа противотров за стравот.

Ако денешниот ден остави нешто, тоа не е недостиг на информации. Мапата ги покажа леглата на комарците, директорот на ДЗС ја именуваше групата што пали, месната заедница во Галичник ги предаде фотографиите, а министерството ја знае разликата меѓу 19.031 и 14.500. Во потешкиот дел од денот проблемот никаде не беше во тоа што не се знае. Проблемот е што знаењето никого не обврзува.