Струга беше без вода. Луѓето не смееја да пијат од чешма, ниту да си ги мијат рацете. Причината не била ни суша, ни дефект, ни стара мрежа – двајца луѓе и една фирма копале руда во близина на изворите што го снабдуваат градот.

Полицијата во Струга поднесе кривични пријави против Х.М. на 50 години и Н.К. на 54 години, обајцата од селото Велешта, и против правно лице од истото село. Пријавите се за узурпација на недвижен имот, за неовластена експлоатација на минерални суровини, за загрозување на безбедноста при градежни работи и за загадување на вода за пиење.

Според полицијата, копањето се одвивало на повеќе катастарски парцели – приватни, туѓи и државни – без важечки договори за концесија. Тоа значи дека не станува збор за фирма што пречекорила дозвола. Станува збор за копање без дозвола, на туѓа земја, покрај изворите Шум.

Триесет пати над дозволеното

Тоа е бројката што најмногу кажува. Измерените вредности во водата за пиење ги надминале дозволените за повеќе од 30 пати. Резултатот беше долготраен прекин во водоснабдувањето и забрана водата да се користи за пиење, за лична хигиена и за миење раце.

Град без вода за миење раце, во дваесет и шестата година од овој век, затоа што некој копал руда каде што не смеел.

И тоа не е првиот сигнал

Најнеудобниот детал во целата приказна: пред шест месеци обвинителството веќе издало мерки со кои на две фирми од тој крај им се забранувало да пристапуваат до парцелите и да изведуваат работи во близина на изворите Шум.

Шест месеци. Значи некој веќе знаел дека таму се копа, некој веќе одлучил дека тоа мора да престане, и некој веќе го напишал тоа на хартија.

Забраната постоела. Копањето продолжило. Водата се загадила.

Двајцата од Велешта одговараат за она што го направиле, и тоа е точно онака како што треба да биде – тие копале, тие избрале да продолжат. Но покрај нивната одговорност стои и второто прашање, кое не е за нив: кој требало да провери дали забраната од пред шест месеци воопшто се почитува?

Затоа што ако одговорот е никој, тогаш следната забрана вреди исто толку колку и оваа.