Аналитичарите што го следат меѓународниот систем последните месеци го опишуваат на еден ист начин – светот повторно се дели на сфери на влијание. Тристрана игра на Вашингтон, Москва и Пекинг, во која Европската унија повеќе ниту не седи на масата, туку чека во ходникот.

Споредбата со Јалта 1945 се појавува сè почесто. Тогаш голема тројка (Стаљин, Рузвелт, Черчил) одлучуваше за иднината на Источна Европа без присуство на земјите кои се претвораа во објект на одлуките. Истата геометрија како денес. Истиот тип презив за земјите кои се на маса – но без право на глас.

Доналд Трамп ја гледа геополитиката низ призмата на „сферите на влијание на големите сили”. Тоа значи дека Кина се поделува со Пацификот, на Русија ѝ се остава Источна Европа, а на САД им припаѓаат Гренланд, Панамскиот канал и западната хемисфера. Европската унија во овој модел не е играч – таа е терен.

Што се однесува до конкретните потези – Русија отворено се меша во внатрешната политика на Чешка, Словачка, Бугарија, Романија и Полска. Делуме преку медиумски кампањи, делуме преку финансирање на пробирани политички фигури, делуме преку директна разузнавачка работа. Сите тие земји сега имаат внатрешни кризи кои нивните разузнавачки служби ги повзуваат со Москва.

Кина пак и Русија се борат за централна Азија – Казахстан, Узбекистан, Туркменистан. Тоа е работа за инфраструктура, за рудници, за гасоводи. Бркотница која европската јавност не ја следи бидејќи изгледа далеку, но има директна последица на цените на енергија во Европа.

Што значи ова за Балканот? Прво – сме под надзор на сите тројца, без посебна тежина на ниту еден. Москва нè третира како „зона на културна близина”. Пекинг нè третира како „мост” кон ЕУ – со кинески инвестиции во Србија, Албанија, Македонија. Вашингтон нè третира како „проблем што треба да остане затворен”. Никој не нè третира како партнер.

Второ – ЕУ, кога ќе изгуби меѓународна тежина, ќе има помалку време и интерес да го завршува процесот на проширување. И во ера каде Брисел се грижи дали ќе го преживее зимата, ние повторно сме на чекалиште. Само сега чекалиштето не води никаде – бидејќи никој не е сигурен дали ЕУ ќе постои како проект во истата форма за 10 години.

Дали ова е „нова Јалта”? Не точно – бидејќи играчите не седат заедно. Туку секој од нив одлучува сам, а потоа го соопштува на останатите. Јалта без Јалта. И во таа Јалта, ние сме повторно во посетните клупи.