Просечниот квадрат во Скопје во 2019 година се продаваше за 740 евра. Денес во централните делови, тој скокна на над 3.000 евра. Истовремено – продажбата на станови во првиот квартал од 2026 година падна за 27%. Цените растат, продажбата паѓа. Каква економија е тоа?

Тоа е економија на кризно надувување. Пазарот на станови во Македонија стана инвестициски, не потрошувачки. Богатите купуваат – не за да живеат, туку за да зачуваат пари во инфлациски период. Сиромашните гледаат како квадратот станува неподложен за нивна работничка плата. Средниот клас? Заглавен помеѓу – не може ниту да купи, ниту да остане кирија.

Конкретни бројки: најскапата квадратура продадена во првиот квартал беше во Кисела Вода – стан од 45 м² за 130.000 евра. Тоа е 2.888 евра за квадрат. За тие пари во 2019 година можело да се купи трисобен стан во истиот реон. Сега – двособен.

Распоредот по општини покажува точно колку центарот на Скопје се удалечил од остатокот. Центар има просечна цена од 1.692 евра за квадрат. Аеродром – 1.558 евра. Карпош – 1.419 евра. И сите тие се „просеци” – вистинските скапи понуди се над 3.000 евра. За еден просечен стан во Центар, треба четири просечни нето плати за еден квадрат.

Пазарот на изнајмување го следи истиот тренд. Месечни кирии од 350 до 600 евра за стан од 50-60 квадрати се сега стандард. Со просечна плата од 30.000 денари (околу 480 евра), станот зема половина од приходот. Тоа не е одржливо за никого освен за двојки кои работат двете.

Зошто паѓа продажбата? Затоа што купувачите се исцрпени. Оние кои сакаа да инвестираат, веќе купиле. Оние кои бараат стан за живеење, не можат да си дозволат. И тогаш цените стагнираат – но не паѓаат, бидејќи продавачите не сакаат да продаваат на загуба.

Изградбата исто така забавува. 712 новоизградени станови се регистрирани во првиот квартал – 29% помалку отколку во последниот квартал од 2025. 28.013 станови се сè уште во резерва – подготовка за идна изградба, но без бракување договори бидејќи никој не сака да купи на овие цени.

За Скопје оваа е приказна за тоа како еден град станува недостапен за сопствените жители. Емиграцијата кон Бугарија, Германија, Италија – кулминира токму поради ова. Кога еден млад скопјанец не може да си купи стан во градот каде живееле и неговите родители, тоа го рашири политичкото разочарување. Тоа е тивката причина зошто многумина гласаат за партии кои не помагаат – бидејќи никој не помага.

Дали ова ќе се менува? Без воведување на државна политика за достапни станови, без таксирање на празни инвестициски станови, и без поголема понуда на достапни кирии – не. Цените ќе се движат во рангот, продажбата ќе се намалува, а младите Скопјанци ќе продолжуваат да си купуваат еднонасочни авионски карти.