12 години затвор. Тоа е максимална казна што Основниот кривичен суд во Скопје можеше да изрече. Стојанче Јовановски, кој на 2 март 2026 година по долго тепање и навредување ја натера својата сопруга Ивана Стојаноска да скокне од балкон во Карпош 4 со нивната шестгодишна ќерка Катја, ја доби. Ивана и Катја не преживеаја.

Судијата Ивица Стефановски го прогласи Јовановски за виновен по сите три точки: телесна повреда како продолжено дело на семејно насилство (5 години), загрозување на сигурноста (3 години), и наведување и помагање во самоубиство (5 години). Збирот – 12 години. Това е законски максимум.

Обвинителката Адела Бојчевиќ отвори дилема која парламентот треба да ја расчисти: дали максимално пропишаните казни за телесна повреда од семејно насилство и наведување на самоубиство треба да бидат еднакви? Кога едно мажовско ставање жена со ќерка на смрт носи пет години – исто колку и за повреда без смртен исход – тоа е скрб на правен систем кој не ја разбира тежината на семејното насилство.

Деталите од пресудата се болни. Јовановски ја удирал Ивана повеќепати, ја давел, навредувал. Се закануваше: „Ќе те избркам од станот, ќе те убијам, ќе ти ја земам Катја.” Тоа го правеше пред шестгодишната Катја. Тоа го правеше во возилото на Мартин Саздов, кој ги превезувал на повеќе локации во Скопје пред да стигнат до станот.

Стојанче дојде на пресудата сам – без семејство, без пријатели, без поддршка. Ние го видовме во судница – смирено лице. Дури и насмевка, како да се радува на завршеток. Семејството на Ивана не доби ќерка и внука, тој ќе помине 12 години во затвор. Нема еднаква рачна.

За Балканот ова не е изолиран случај. Македонија се натпреварува со насилство во дома кое не се пријавува, не се решава, не се санкционира додека не стане сензација во медиумите. Велес, Кочани, Старо Нагоричане – последните месеци покажаа уште такви приказни. Институциите кои треба да ги штитат жените реагираат само по третирање, тогаш кога е касно. Прашањето кое судот не одговара: колку време се потрошило пред 2 март, во кое Ивана можеби барала помош – и не ја добила?

Пресудата е почеток, не крај. Жените на Балкан мораат да бараат повеќе од 12 години за нивни животи – почнувајќи со пртпоставка дека законскиот максимум е премал, и завршувајќи со партиите кои имаат моќ да го променат, но не сакаат.