Македонија падна на 45-то место на индексот за слобода на медиумите на “Репортери без граници” за 2026 година. Минатата година – 42-ро. Пред две години – 36-то. Тренд што не е случаен. Тренд што кажува сè за тоа како функционира медиумскиот пазар во земјата.

Вкупниот резултат паднал од 70,44 на 69,49. Нашата најслаба категорија: економски индикатор. Тука сме на 61-во место со 47,40 поени – граница помеѓу проблематично и тешко. Според извештајот, “независните медиуми преживуваат речиси исклучиво на странски донации”. Проектно финансирање. Основни активности, не развој.

Што значи тоа во практика? Дека новинар во овој земја не може да живее од плата. Тоа е статистика. Тоа е секаков македонски новинар го знае. Маркетинг агенциите имаат влијание врз уредничките тимови. Јавниот сервис нема ниту уредничка ниту финансиска независност. Сè, едно по едно, наведено во извештајот.

Владата воведе нови законски решенија кои дозволуваат националните и локалните власти да рекламираат во приватни медиуми. Звучи невино. Во пракса значи: партијата на власт има пари да купи поволно покривање. Не директно – индиректно, преку маркетинг буџети. Тоа е стариот балкански модел, обновен за 2026 година.

За споредба – Србија е на 104-то место од 180. Поголем пад од нашиот, но и почетна позиција поразлична. Пола свет сега е во “тешка” или “многу сериозна” состојба. Не сме сами. Но и тоа не е оправдување – кога цела соба гори, не одговарај дека е жешко само кај тебе.

Кој ќе одговара за ова? Никој. Министерот за информатичко општество ќе изјави дека “работат на унапредување на медиумскиот сектор”. Списокот од осум години слични изјави. И секоја година индексот опаѓа. Прашањето кое треба да се постави е едноставно: чии интереси се служат со ваква медиумска средина? Зашто јавниот интерес не е тој.