Едно прес-обраќање, две истории. Лидерот на опозицијата Венко Филипче вели дека владата ја блокира европската иднина на Македонија со неспроведувањето на уставните измени. ВМРО-ДПМНЕ одговара дека Филипче „соли памет за Европа спремен за ново предавство”. Меѓу нив – 1,8 милиони граѓани кои се обидуваат да разберат која верзија на реалноста е точната.

„Не работиме со Бугарија, туку со Европа. Мораме да исполниме европски барања”, вели Филипче. И додава: „Премиерот лаже кога вели дека македонскиот јазик е загрозен. Бугарскиот парламент ја усвои преговарачката рамка во која македонскиот јазик е јасно признат”.

Реченица за која се води десетгодишна војна. Дали македонскиот јазик е признат „јасно” или со условеност зависно од тоа кој го чита договорот – тоа е дискусија која ниту еден политичар не сака да ја затвори. Од другата страна, ВМРО-ДПМНЕ тврди дека Филипче „пред оформувањето на новата бугарска влада нудеше уставни промени без гаранции, а штом владата стапи на сила – почна да му се удварa на Радев”. Превод: ти го продаваш јазикот без услови.

Двете страни користат иста реторика – „национални отстапки”, „предавство”, „суверенитет”, „европски пат” – и двете страни сметаат дека реториката е стратегија. Граѓанинот гледа едно прес-обраќање за второ и не разбира зошто истиот „европски пат” значи две различни работи во зависност од тоа кој зборува.

Уставните измени за кои се води дебатата веќе се одолгат повеќе од три години. Во 2022 година илјадници луѓе протестираа. Во 2024 година темата беше „исцрпена”. Во 2026 година – повторно е првиот наслов на секоја прес-конференција. И тоа не е случајност. Прашањето на јазик и идентитет е политички инструмент кој не сака никој да го изгуби. Загубата значи остатокот од политичкиот живот да се потрчи во опозиција.

За Метла, ова не е „вест од прес-конференција”. Ова е симптом. И двете страни го користат истиот аргумент – дека другата страна предава. И двете страни се во право – но не во оној начин кој самите си го мислат. Кој предава? Тие што го пишуваат уставот без референдум. И тие што блокираат уставни измени без алтернатива. Пресметката не е помеѓу „европски пат” и „суверенитет”. Пресметката е помеѓу транспарентност и пропагандна машина.