На 9 мај, Денот на Европа, пред 850 делегати, албанската политичка коалиција ВЛЕН/ВРЕДИ официјално се обедини во една партија. Пет посебни партии се слеваат во една организација, со заеднички програм, заеднички лидерство и заедничка структура. И со една главна идеја: дека ова е „историско постигнување” наспроти ДУИ, која не успева да се реформира.

„Со ова обединување не се затвори едно поглавје, туку се отвори ново – каде политичката енергија се претвора во институционална моќ, а младите и професионалците стануваат дел од одлучувањето”, вели изјавата на лидерството. Зборовите се изградени за конгрес. Прашањето е дали 850 делегати кои гласаа за обединување, реално преставуваат и 1,8 милиони Албанци во Македонија, или само структурите на петте партии кои почнаа да губат поодделно.

Платформата на ВРЕДИ ставена пред гласачите вклучува: владеење на правото и борба против корупцијата, економски развој со фокус на претприемачите и младите, еднаквост во институциите, ефикасна и дигитализирана администрација, квалитетно образование на албански јазик, и спроведување на Охридскиот рамковен договор. На хартија – комплетен либералнодемократски пакет. Во реалност – тест за тоа дали ВРЕДИ може да го гради тоа што го ветува.

Од другата страна на дебатата е ДУИ на Али Ахмети. Партијата која две децении ги представуваше Албанците сега се соочува со внатрешен преврат. ВРЕДИ ги поканува „да го напуштат старото”. Ахмети, кој ги бојкотираше последните избори, сега честита на „новата партија” – но во таа честитка повеќе има потенцијал за конфронтација отколку за помирување. Балканска политика во чиста форма.

Прашањето кое најмалку се отвoри на конгресот, а најмногу значи за обичниот гласач: дали обединувањето е резултат на споделена визија, или резултат на пресметка дека пет помали партии заедно се поголема единица од една ДУИ. Тоа не е цинизам. Тоа е политичка математика. И во Балканот, политичка математика обично е тоа што го одредува резултатот на следните избори, не идеолошките декларации од 9 мај.

За не-албанските читатели ова е важно да се разбере: ВРЕДИ не е тоа што се гласа за „одредени Албанци”. ВРЕДИ е продукт на 25 години политика после Охрид. Тоа значи дека секоја следна влада ќе има партнер кој има свои услови за обединување. И тие услови не се исти кои ги имаше ДУИ. Прашање е дали македонските партии се спремни за тоа.