Поранешниот полски министер за правда Збигњев Зјобро побегна од Унгарија во САД – со новинарска виза. Унгарија беше негов азил. Сега не е. Зошто? Затоа што Орбановата влада падна, и новиот премиер Петер Маѓар направи нешто едноставно и драматично: „Унгарија повеќе нема да биде сметка за меѓународно баранани криминалци”.

Зјобро има отворени постапки во Полска за злоупотреба на службата, водство на организирана криминална група, и нелегална употреба на израелскиот шпионски софтвер Pegasus за следење политички противници. Максимална казна – 25 години затвор. Полските власти претходно ги конфискувале неговите патни документи, вклучително дипломатскиот пасош. Прашалникот – како тогаш отишол во САД?

Одговорот е новинарска виза. Зјобро добил американска новинарска виза врзана за полската телевизија Republika, која потоа го врабувала како политички коментатор. Министерството за правда на Полска – предводено од Валдемар Журовски – вели дека ќе ги контактира Вашингтон и Будимпешта за објаснување, и ќе побара екстрадиција доколку се потврди неговото присуство.

Се обвинува за злоупотреба од околу 40 милиони евра – пари наменети за жртви на криминал, кои наводно ги пренасочил за купување Pegasus. Превод на бирократски: јавните пари за помош на жртвите, влечени за следење политички противници. Тоа е обвинение кое во секоја земја би значело политичка смрт. Во овој случај – со падот на Орбан – тоа значело и физичко преселување.

Историјата на Маѓар е важна за нашата регија. „Унгарија повеќе нема да биде сметка за криминалци” е реченица која на Балканот ја читаме како закана. Бидејќи во Будимпешта повеќе од една година го има и Никола Груевски – бившиот македонски премиер, осуден правосилно, со полска „туристичка виза” неконтролирано. Со одлуката на Маѓар – тоа повеќе не е едноставна работа. Прашањето е кога ќе се преземе следниот чекор. И за кого тоа ќе биде Зјобро, а за кого Груевски.

Балканската политика не работи на закони. Работи на пазари – дури и кога пазарите се „политичка волја”. Орбановиот пазар за заштита беше отворен 10 години. Маѓаровиот пазар е затворен. И тоа е една од оние реткости во европската политика – кога една гласачка одлука во еден град (Будимпешта) промена иднините на луѓе во десет други столици.