Виктор Орбан шеснаесет години беше премиер на Унгарија. На 12 април оваа година го загуби изборот од Петер Мадјар и неговата партија „Тиса“, а новата влада беше формирана во мај. Оттогаш поранешниот премиер беше релативно тивок. Тоа, вели тој самиот, сега завршува.

„Бевме трпеливи можеби дури и повеќе отколку што требаше. И бевме праведни, имајќи предвид како се однесуваа, можеби дури и повеќе отколку што требаше… Поминаа пет месеци. Оваа фаза е завршена. Тоа е тоа, крај. Вака повеќе не може. Дојде време за национален отпор“, изјави Орбан на отворањето на политичката сезона во градот Кеч.

Пет месеци трпение – или пет месеци подготовка?

Формулацијата е внимателно избрана. „Национален отпор“ не е израз што се користи за парламентарна опозиција. Тоа е речник што ја претставува власта како нешто туѓо, а не како влада избрана на избори пред пет месеци со мнозинство гласови. Според Орбан, десничарските сили во Унгарија сакаат таа земја да биде суверена, додека владата на „Тиса“ сака да ја претвори во колонија.

Тука вреди да се застане. Човек кој шеснаесет години ја држел власта, и кој ја загубил на редовни избори, сега јавно кажува дека периодот на прифаќање на резултатот – затоа што тоа значи „бевме трпеливи и праведни“ – има рок на траење. Пет месеци. И дека тој рок штотуку истекол.

Зошто ова нè засега

Унгарија не е далечна тема за овој регион. Таа е членка на Европската унија што со години ја користеше својата позиција како кочница – за санкции, за буџет, за проширување. Владата на Орбан беше и еден од најгласните партнери на дел од политичките гарнитури на Западен Балкан. Промената на власта во Будимпешта директно ја менува аритметиката во Брисел, а секој обид таа промена да се доведе во прашање се враќа и до нас.

Прашањето не е дали Орбан има право да води опозиција – има, тоа е нормална политика. Прашањето е што значи кога изборниот пораз се преформулира во окупација против која треба „отпор“. Балканот ја познава таа реченица премногу добро, и знае колку долго знае да трае.

Ова е тек на кампања, не на говор

Отворањето на политичка сезона со говор за отпор не е емоционален испад. Тоа е почетна точка. Орбан не зборуваше како човек кој се повлекува, туку како човек кој брои до следните избори и веќе го поставува рамката во која ќе ги води.

За Мадјар, кој владее нешто повеќе од четири месеци, тоа значи дека медениот месец завршил пред да почне. За остатокот од Европа, дека Унгарија повторно ќе биде тема. А за нас – уште еден потсетник дека во оваа част од светот политичките пресметки ретко завршуваат на денот на изборите.