Унгарскиот премиер Петер Маѓар вчера му постави јавен ултиматум на претседателот Томаш Шуљок: оди си доброволно до 31 мај, или ќе си одиш на сила. Сето тоа во писмена објава на Фејсбук, како одговор на интервју во кое Шуљок изјавил дека нема намера да поднесе оставка зашто работи во рамките на уставот.

Тоа е необичен спектакл – премиер кој јавно бара оставка од претседателот, кога во повеќето европски системи претседателот е практично симболична фигура. Но Маѓар е јасен дека работата не функционира. „Шуљок не го положи тестот на човечките, правни и политички способности во текот на својот неславен двогодишен мандат”, напиша во објавата.

Зад фасадата на пристојна расправа се крие нешто потврдо. Според Маѓар, Шуљок на нивната прва средба не одбил оставка – само навел дека ќе размисли. На втората средба прашал дали би било „соодветно” да ги дискутира условите за оставка со министерот за правда. Сега, кога медиумите ги ставија на видливо, претседателот изгледа целосно различен став.

Шуљок од своја страна тврди дека нема правна основа за оставка. „Делувам строго во рамките на уставниот окружни”, изјави. Заслужно, во европски рамки тоа е точно – претседателот во Унгарија нема обврска да поднесе оставка само затоа што премиерот тоа го бара. Но политичкиот сигнал е тоа што е важно: премиерот веќе нема доверба во шефот на државата. Кога тоа се случи во земја што и без него седи на работ на големи измени во ЕУ – тогаш приказната има реални последици.

За балкански контекст ова е познат сценарио. Македонија пред 15 години го гледаше истиот тип на отворен сукоб меѓу премиер и претседател, и сите знаеме каде заврши. Унгарија сега чека дали Шуљок ќе се повлече, или ќе му се случи нешто полошо – истрага, прекршочна постапка, или едноставно блокирање на сите државни функции. Маѓар го заврши писмото со „Господине претседателе, мора да си одите. И ќе си одите”. 31 мај е следната недела.