Во Германија во една вечер се урна едно правило кое важеше од основањето на Сојузна Република Германија. Во Мекленбург-Западна Померанија ЦДУ, партијата на канцеларот Фридрих Мерц, освои 4,9 отсто и не го премина цензусот од пет отсто. Според НДР, ова е прв пат ЦДУ воопшто да не влезе во покраински парламент.

Партијата што ја владееше Германија со децении остана пред вратата – за една десетина од процентот.

АфД прва во Мекленбург

Во истата покраина АфД освои 38,2 отсто и заврши пред СПД, која доби 35,5 отсто. Левицата е на 6,5, Зелените на 5,7, а БСВ остана под прагот со 4,8 отсто. Досегашната власт на СПД и Левицата го загуби парламентарното мнозинство, а сите останати партии во текот на изборната вечер ја исклучуваа коалицијата со АфД. Со други зборови: партијата со најмногу гласови нема со кого да владее, а партиите што можат да владеат немаат најмногу гласови.

Во Берлин, левицата за првпат прва

На изборите за берлинскиот Abgeordnetenhaus, Левицата освои 25,7 отсто и за првпат заврши како најсилна партија во градот. ЦДУ доби 18,8 отсто, АфД 16,3, Зелените 14,3, а СПД 12,1 отсто. За социјалдемократите тоа е најслабиот резултат во историјата на изборите за берлинскиот парламент. Досегашната коалиција на ЦДУ и СПД го изгуби мнозинството и не може да продолжи во истиот состав.

Бројките покажуваат каде отиде гласот. ЦДУ во 2023 година во Берлин имаше 28,2 отсто. АфД порасна од 9,1 на 16,3 отсто. Како можни мнозинства се спомнуваат сојуз на Левицата, Зелените и СПД, или математички можната коалиција на ЦДУ, Зелените и СПД.

Мерц: „пропаст“ – и останувам

Германскиот канцелар и лидер на ЦДУ, Фридрих Мерц, резултатот на својата партија во Мекленбург го оцени како „пропаст“. И покрај тоа, порача дека ја презема одговорноста и дека останува канцелар. Пораката е позната во секој јазик на овој континент: одговорноста се презема, функцијата се задржува.

Ова не е локална германска вест. Германија е земјата што на Балканот со години ја држи улогата на возрасниот во собата – која кажува како се прави владеење на правото, како се води буџет, што е политичка стабилност. Кога во таа земја во иста ноќ водечката партија испаѓа од еден парламент, а во друг за првпат победува левица која се нарекува антикапиталистичка, дефиницијата на „стабилна Европа“ значително се разлабавува.

Во Скопје ова се чита и на друг начин. Голем дел од македонските семејства имаат некого во Германија, а германските покраински влади одлучуваат за работни дозволи, за школување, за престој. Промена во покраински парламент во Германија не е далечна вест за човек чиј син работи во Шверин.

Она што останува да се види не е кој ќе состави влада во Берлин или во Шверин. Останува да се види колку долго една партија може да го изгуби и цензусот и изборот, а да не го изгуби канцеларското место.