Цената на нафтата „Брент” утрово се движи околу 110 долари за барел, со пораст од 1.90 проценти. Истовремено, цената на суровата нафта (WTI) се искачи на повеќе од 107 долари, што претставува зголемување од 2.32 проценти. Европските берзи се мешани – не гонат за раст, не во пад. Стиснат пазар, што чека следниот сигнал.

Што го предизвикува овој пораст? Според берзанските анализи, два фактори се клучни. Прв – геополитичкиот ризик околу Иран и Персискиот залив. Доналд Трамп привремено суспендира воен напад врз Иран, и пазарите тоа го прифатија со повлекување на „воените премии” во цената. Сега, со неизвесност што следи, цените малку се движат назад.

Второ – побарувачката за гориво пред летото. Сезонски, мај-јуни е период на зголемен транспорт во Европа и САД. Авиокомпаниите ги полнат резервите за летниот календар. Шпедитерските и транспортерските фирми ги обновуваат своите потрошувачки.

Што значи ова за обичен граѓанин? Бензинот ќе поскапе. Едноставна корелација: ако суровата нафта поскапи за 2%, тоа во просек значи дека на пумпите за 7-14 дена цените за бензин и дизел ќе се зголемат за околу 1-2 денари на литар. На годишно ниво за тип кој вози 15.000 km – тоа е 200-300 евра дополнителна потрошувачка.

За балкански контекст, висината од 110 долари е десет проценти повисока отколку пред година. Тоа го прави горивото во регионот хронично проблематично – особено затоа што нашите плати не растат пропорционално. Кога цената на нафтата падна во периодот 2020-2021, ние не видовме сериозни намалувања на пумпите. Кога расте – веднаш ја плаќаме разликата.

Цените на златото истовремено се движат околу 4.545 долари за унца. Тоа е сигнал дека инвеститорите се загрижени – кога златото скока, парите бараат сигурно место. Еврото е по 1.164 долари, што е стабилно. Пченицата по 6.54 долари за бушел, во благ пораст. Сите сигнали – умерена нестабилност, без вистинска паника. Засега.