Кошница 70.000, просечна плата 49.000: аритметиката што двете страни ја користат како сака

Опозицијата ја постави сметката во четири бројки. Потрошувачката кошница изнесува околу 70.000 денари. Минималната плата е околу 26.000 денари. Просечната плата е околу 49.000 денари. На млад човек кој нема сопствено живеалиште му требаат околу 90.000 денари месечно само за основни трошоци.

Тоа е соопштение на СДСМ, и како и секое партиско соопштение, дојде со политички товар – обвинувања кон премиерот Христијан Мицкоски, споредби со часовници и државни авиони, и порака дека граѓаните ќе оценат на избори.

Политичката реторика може да се остави настрана. Аритметиката не може.

Ако кошницата е 70.000 денари, а просечната плата 49.000, тогаш просечниот работник не покрива основна потрошувачка со целата своја плата. Ако минималната е 26.000, разликата не е недостаток на буџетирање – тоа е дупка во која живее значителен дел од населението. Двајца вработени со просечна плата стигнуваат до 98.000 денари и одвај ја покриваат кошницата плус нешто.

„Нема подобра статистика од паричникот и фрижидерот”, гласи реченицата од соопштението. Тоа е партиска фраза, но не е неточна во едно: македонскиот граѓанин ја чувствува економијата преку цените, не преку стапката на раст.

Двете статистики никогаш не се среќаваат

Од другата страна се пораките за економски напредок – високи стапки на раст, зголемени плати и пензии, подобрени показатели. Тие бројки исто така не се измислени. Проблемот е што двете статистики зборуваат за различни работи и никогаш не се доведуваат една до друга во јавна расправа.

Растот на бруто-домашниот производ и растот на просечната плата може да бидат реални и во исто време небитни за домаќинство кое цената на кошницата ја чувствува побрзо од порастот на приходот. Обратно, партиска пресметка направена за соопштение не е ревизорски извештај.

Она што недостасува е трето место. Независна, редовна и јавно достапна пресметка на потрошувачката кошница со објаснета методологија, што ниту едната ниту другата страна не може да ја избере според потреба. Додека тоа го нема, секој месец ќе добиваме две спротивставени вистини за иста држава – и граѓанинот ќе продолжи да верува на онаа што ја гледа на фискалната сметка.