Кога некој фрли догорче или запали стрниште, механизмот е познат: пријава, приведување, соопштение од МВР, понекогаш и снимка од камера. Оваа недела двајца се приведени за подметнати пожари во Битола и Прилеп.

А кога пожарот тргне од електричен вод?

Токму тоа прашање го отвора пожарот кај Рамни Габер во Студеничани. Според првичните информации изнесени од надлежните, огнот бил предизвикан од искра од кабел на дистрибутивната мрежа. Не догорче. Не намерно подметнување. Кабел.

Асиметријата што секој ја забележува

Разликата во реакцијата не е ниту прикриена. За можно подметнат пожар се движат и полицијата и обвинителството. За искра од инфраструктура на моќен енергетски субјект, случајот има реална шанса да се заведе како временска неприлика и сите да си одат дома.

Тоа не е теорија на заговор – тоа е прашање за кое сега постои конкретно барање. Левица излезе со соопштение во кое бара секој пожар за кој има индиции да потекнува од електродистрибутивната мрежа да биде предмет на темелна техничка и правна истрага: да се утврди точниот вод, сопственоста, техничката состојба, датумите и записниците од последните контроли, пријавените дефекти и преземените интервенции.

Одржувањето не е добра волја. Тоа е обврска што ја плаќаме

Ова е делот што вреди да се знае независно од која партија го кажува. Мрежните правила наложуваат операторот да има организирано одржување на системот, а за надземните водови изречно предвидуваат прегледи, контроли, испитувања и ревизии, како и поправки и отклонување дефекти.

И тоа – како што нагласува соопштението – на граѓаните им се фактурира. Одржувањето на мрежата не е услуга што некој ја прави од добра волја; тоа е ставка во сметката.

Значи каблите не се оставаат да висат, туку нивната состојба треба да се следи и ризиците да се отстрануваат пред искрата да стане пожар. Особено во лето, кога високите температури влијаат врз провисот на надземните проводници и кога контролата на критичните распони, растојанијата и вегетацијата под водовите е основна превенција – а не луксуз.

Ефикасноста што ја знаеме и онаа што не ја знаеме

Соопштението има и една линија што ќе ја препознае секој што некогаш добил опомена: ЕВН, дел од австриска енергетска групација, покажува висока ефикасност кога треба да се наплати долг, да се пресмета камата или да се исклучи корисник.

„Редно е да ја видиме истата ефикасност и кога треба да се отвори нивното досие за одржување“, стои во барањето.

Тука е и цела поента, без партиска боја: досието за одржување постои. Записниците од контроли постојат или не постојат, и тоа е проверлив факт, не мислење. Ако последната ревизија на тој вод е одработена и документирана, тоа се утврдува за еден ден. Ако не е – тоа исто така се утврдува за еден ден.

Затоа прашањето кон надлежните не е политичко. Дали е побарано тоа досие за водот кај Рамни Габер? Ако да – што пишува во него? Ако не – зошто?

Кој наплаќа за мрежата, одговара за мрежата. Останатото е администрирање на пепел.