Од денеска до 30 септември трговците на мало се должни училишниот прибор да го продаваат по најмалку 15 отсто пониски цени. Трговците на големо – најмалку 10 отсто. Владата ја донесе одлуката на седница, а списокот е долг и опфаќа речиси сè.

Ранци и ташни, тетратки, блокови, колажи, моливи и пенкала, боички, пластелин, теста за моделирање, подлоги, фломастери и текст-маркери, темперни, акрилни и водени бои со четки, линијари, дидактички материјали, острилки, гуми за бришење, детски ножици, футроли, лепила, шестари, дигитрони, украсна хартија, папки, картонски ташни.

„Со почетокот на новата учебна година нашата цел е да им помогнеме на семејствата да ги намалат трошоците и да го заштитиме животниот стандард на граѓаните“, рече портпаролката на Владата Марија Митева.

Референтната цена е од 1 јуни

Детаљот што ја прави мерката проверлива е обврската трговците покрај новата цена да ја истакнат и старата – онаа што важела на 1 јуни 2026 година. Токму таа цена е базата од која се пресметува намалувањето.

Тоа е добро осмислено. Без фиксна референтна дата, механизмот се заобиколува со кревање на цената во јули и „намалување“ во август – трик што секој потрошувач го препознава од сезонските попусти. Со дата од 1 јуни, барем на хартија, тој простор е затворен.

Прашањето што останува е кој ќе оди по книжарници да проверува дали старата цена е навистина старата цена. Одлуката ја пропишува обврската; спроведувањето е втора работа.

Колку навистина чини едно прваче

Тука е делот што не се појавува во владиното соопштение. За основен училишен прибор со ранец потребни се најмалку околу 2.500 до 3.000 денари. За прваче, кое најчесто се опремува речиси од нула, сметката оди од 5.000 до 10.000 денари.

Најголем дел од трошокот е ранецот – од околу 1.000 денари за поедноставни модели до 4.000 или 5.000 за поскапите. Лани горната граница била околу 3.000 денари. Тетратките почнуваат од 15 до 25 денари, а приборот за ликовно, фломастерите, темперите и несесерите лесно додаваат уште неколку стотици.

Според синдикалната минимална кошница, трошоците за образование во август 2025 година биле 7.097 денари, а годинава 7.192. Тоа е раст од околу 1,3 проценти на годишно ниво – значи целокупниот трошок не бележи драматичен скок, но кај одделни производи, како ранците, поскапувањето е значително.

Што покрива, а што не

Со намалување од 15 отсто, кошничка од 3.000 денари носи заштеда од околу 450 денари. Кај трошок од 5.000 денари, заштедата е околу 750. Според надлежните, мерката во претходните две години на семејствата им овозможила да заштедат околу две илјади денари по ученик.

Но во пресметката не влегуваат облека, обувки и спортска опрема – трошоци што традиционално доаѓаат заедно со 1 септември и никаде не се субвенционирани. Реалниот износ за целосно опремување на едно дете е значително повисок од сумата на која се однесува попустот.

Годинава се применува и различен модел од претходните два пати. Секоја продавница сама си го составува пакетот, па цената зависи од тоа кои производи ќе ги понуди, од брендот и од квалитетот. Тоа им дава флексибилност на трговците, но и им остава простор кошничката да ја наполнат со најевтините артикли што ги имаат.

Мерката е конкретна и на семејствата ќе им значи. Само вредно е да се знае што точно значи: неколку стотини денари на сметка што за прваче почнува од пет илјади.