Дизелот ја проби стотката: 43 отсто поскап од почетокот на нападите врз Иран

Дизелот во Македонија ја пробива границата од 100 денари за литар. Максималната цена одсега е 101,5 денари – зголемување од 3,5 денари со последната одлука на Регулаторната комисија за енергетика. Бензините поскапуваат за 1,5 денар: Еуросупер БС-95 ќе чини 93, а БС-98 – 95 денари за литар.

Бројката што ја прикажува вистинската слика не е сепак денешната корекција, туку споредбата со почетокот на годината. На 28 февруари, кога САД и Израел ги почнаа нападите врз Иран, дизелот чинеше 71 денар за литар, БС-95 – 73,5, а БС-98 – 75,5 денари.

Значи: дизелот поскапе за над 30 денари за литар, односно за околу 43 отсто. Бензините поскапеа за речиси 20 денари, или околу 26 отсто. За шест месеци.

Што значи тоа на пумпа

Пресметано на резервоар од 50 литри, разликата станува опиплива. Полнење со дизел сега чини 5.075 денари, наспроти 3.550 денари на 28 февруари – 1.525 денари повеќе по полнење. За 50 литри БС-95 сега се потребни 4.650 денари, што е за 975 денари повеќе од 3.675 колку што чинеле на почетокот на нападите.

Тоа за човек што полни резервоар двапати месечно е околу 3.000 денари повеќе месечно само за дизел, без ништо друго во животот да се променило.

Државата интервенираше. Не помогна доволно.

Најголемиот удар дојде веднаш по почетокот на војната – на 9 март РКЕ донесе одлука со која дизелот скокна за 14,5 денари, на 85,5 денари за литар. Владата потоа интервенираше со фискални мерки: ДДВ за горивата беше намален од 18 на 10 отсто, а акцизите беа намалени за четири денари кај дизелот и за два денари кај бензините.

Тие мерки сè уште се на сила. И покрај нив, цените продолжија нагоре. На 7 јули БС-95 чинеше 85,5, а дизелот 82,5 денари. Три недели подоцна – 93 и 98,5. Денес – 93 и 101,5.

Со други зборови: без намалениот ДДВ и намалените акцизи, дизелот денес немаше да чини 101,5 денари, туку значително повеќе. Фискалната мерка не ја спречи поскапувањето – таа само ја забави брзината со која се качува.

РКЕ посочува дека утврдените цени се максимални, што значи дека трговците можат да продаваат и поевтино. На практика, тоа ретко се случува – максималната цена по правило станува цената.

Растот следува во услови на продолжена нестабилност на светскиот пазар на нафта поради војната со Иран и нарушениот транспорт преку Ормускиот Теснец. Тоа е реален надворешен фактор врз кој Скопје нема влијание. Она врз што има влијание е што ќе се случи следно – дали фискалната резерва е потрошена и колку долго уште намалените акцизи ќе можат да се одржат пред буџетот да проговори.