Во 6:35 часот наутро на 28 август Норвешка го изгуби човекот што седеше на нејзиниот трон дури откако Европа ги смени границите, валутата и половина од своите влади. Харалд Петти беше монархот со најдолго владеење на континентот во моментот на смртта. Часот е запишан прецизно, како што се пишува секој дворски документ – но она што следеше по тој час е поинтересно од самата бројка.

Во истиот ден Норвешка доби нов крал. Престолонаследникот Хокон стана Хокон Осми, неговата сопруга Мете-Марит стана кралица, а нивната ќерка Ингрид Александра стана престолонаследничка. Новиот крал го задржа мотото на својот татко: „Сè за Норвешка“. Ниту еден референдум, ниту едно гласање, ниту еден ден пауза. Институцијата не трепна.

Тоа е поентата на монархијата и токму тоа е она што ја прави фасцинантна за читател од Балканот. Ние ги знаеме преодите на власта поинаку – со коалициски преговори што траат со месеци, со предвремени избори, со партии што се распаѓаат додека траат разговорите. Во Осло сè се одвиваше според протокол напишан пред повеќе од еден век.

Кралското знаме со црна лента за жалост беше подигнато над палатата точно во 18:35 – дванаесет часа по објавата. Во 19:10 погребната поворка стигна до Кралската палата, откако помина низ улиците на Осло. Врнеше силно тој ден. Илјадници луѓе сепак застанаа покрај патот, натопени, за да гледаат како поминуваат автомобилите.

Тоа знаме има свој датум – 1905 година, годината кога Норвешка се одвои од Шведска. На него има лав што ја држи секирата на кралот Олав Втори, симбол преземен од норвешките средновековни грбови од тринаесеттиот век. Државата што ја славиме како најмодерна социјална демократија во Европа сè уште се претставува со средновековна секира. Симболите се тврдоглави дури и таму каде институциите работат.

Премиерот Јонас Гар Стере се потпиша во книгата на жалост и остави цвеќе пред палатата. Кралицата Соња – сега вдовица – Ингрид Александра, принцот Свере Магнус и принцезата Марта Луиз беа во болницата кога сè заврши. Шпанските кралеви Фелипе и Летисија и Чарлс Трети испратија соучество; за Чарлс, Харалд беше братучед.

Меѓу оние што се јавија беше и Ерлинг Халанд, што е ситница само ако не размислите што значи. Државата има петмилионско население, а нејзините два најпознати лика во светот во тој момент беа еден крал што умираше и еден фудбалер. Норвешка има начин да ги држи заедно тие два света без да ѝ пречи.

Она што останува отворено е Мете-Марит. Таа влезе во дворот како самохрана мајка од граѓанска средина и тоа беше скандал во 2001 година. Сега е кралица, по година во која здравјето ѝ беше нејасно. Која ќе биде нејзината улога е прашање што дворот сè уште не го одговорил.