Најмоќната морнарица во светот нема пари за плати. Не е метафора – Пентагон ги преместува средствата наменети за плати и одржување за да ги покрие борбените операции против Иран, а внатрешните документи го признаваат тоа со техничкиот израз „недостиг во сметките за плати“.

Морнаричкиот буџет за 2026 година е речиси 300 милијарди долари, распореден по категории: персонал, бродоградба, оружени системи, операции и одржување. По закон, парите не смеат да се префрлаат меѓу тие категории. Функционерите потврдуваат дека сепак се префрлаат, само креативно.

Крпење од месец во месец

Еден морнарички функционер го објаснува механизмот без многу разубавување: парите за плати биле пренасочени кон непредвидени операции во странство, а тој недостиг сега се покрива со непотрошени средства. „Буквално го крпат буџетот за плати само за да се исплатат платите“, вели тој.

Адмиралот Дарил Кодл во средината на мај го предупреди Конгресот дека буџетот за фискалната 2026 година не ја предвидел операцијата против Иран и дека до јули ќе следат тешки одлуки за подготвеноста на персоналот. Министерот за одбрана Пит Хегсет им кажа на пратениците дека војската се соочува со критични недостатоци без дополнителни средства.

67 милијарди на маса, а Конгресот не брза

Војната што ја започна Доналд Трамп на 28 февруари ги испразни залихите муниција и уништи стратешки бази. Администрацијата побара 67 милијарди долари итни одбранбени средства, но не е јасно колку од тоа би отишло кај морнарицата. Одобрувањето е неизвесно затоа што јавната поддршка за војната опаѓа.

Аналитичарот Тод Харисон вели дека ситуацијата не е случајна и не верува дека станува збор за намерни одлуки на цивилното раководство на Пентагон од политички причини – тие не сакаат да изгледаат како да ја оштетуваат идната подготвеност поради конфликт што станува политички товар.

Харлан Улман укажува на правна разлика која никој не сака да ја изговори гласно: за разлика од војните во Ирак и Авганистан, кои имаа одобрение од Конгресот, оваа нема формално одобрение. Оттаму и прашањето дали Конгресот воопшто е должен да ја финансира.

Кога „Златната флота“ ќе остане без гориво за платите

Ситуацијата е особено непријатна за Трамп, кој се залагаше за проширување на морнарицата и за иницијативата „Златна флота“, вклучително и огромни носачи од класа што го носи неговото име, со системи што лично ги наметнува.

Поранешен воен офицер кој сега работи за морнарички изведувач го сумира крајот на приказната во една реченица: потрошиле муниција, уништиле бродови и останале без пари.

Сето ова е важно и надвор од Вашингтон. Кога една армија мора да бира помеѓу плати и муниција, тоа е првиот показател дека војната трае подолго од планот. Балканот има долго искуство со држави што почнале нешто без да сметаат до крај – разликата е само во големината на буџетот што при тоа испарува.