Владата преговара со пет до шест потенцијални инвеститори за дата-центри во Македонија. Ниту едно име не е објавено. Ниту еден услов не е објавен. Колку вода и колку струја би трошеле – тоа исто така не е објавено.

Тоа е фактичката состојба околу која се води политичката расправа, и тоа е доволен повод за прашање без разлика кој го поставува. Маја Борозан од СДСМ го формулираше остро: премиерот Христијан Мицкоски јавно зборува за отворен и транспарентен процес, а истовремено признава дека Владата преговара зад затворени врати. „Македонија нема ресурси за експерименти зад затворени врати. Особено не со водата“, рече таа на прес-конференција.

Што бара дата-центар

Дата-центрите не се фабрики со илјадници вработени. Тие се објекти што трошат огромни количества електрична енергија и, во зависност од технологијата за ладење, значителни количества вода. Тоа е нивната природа, а не политичко тврдење.

Од ВМРО-ДПМНЕ ги отфрлаат критиките. Пратеникот Миле Лефков оцени дека опозицијата шири паника, посочувајќи дека Македонија функционира како пазарна економија и дека начинот на формирање на цената на струјата е јасен. За водата, тој наведе дека постојат различни технологии за ладење кои зависат од намената на центрите.

Тој одговор е точен и истовремено не одговара на прашањето. Дека постојат различни технологии е факт. Кои технологии ќе бидат применети во конкретните проекти со конкретните инвеститори – тоа е она што никој не го кажува, бидејќи ниту инвеститорите ниту условите не се објавени.

Владиниот план е поголем од расправата

Во меѓувреме, во Берово, Мицкоски ја претстави поширока замисла: примарен национален дата-центар што ќе ги поврзе државните институции, со постојниот капацитет во Прилеп како секундарен, односно центар за закрепнување при дефект. Во планот влегува и национален облачен систем за резервни копии од податоците.

Тој правец не е измислен дома. Во оценката на Европската комисија за македонската Реформска агенда е предвидено испитување на можноста за развој на централизирана владина дигитална инфраструктура и безбеден дата и облачен центар со системи за резервно закрепнување.

Премиерот истовремено наведе дека бројот на вработени пораснал за околу 17.000 лица меѓу 2024 и 2026 година, од приближно 691.000 на 708.000, повикувајќи се на податоци од Државниот завод за статистика. Тоа е промена во бројот на вработени – формулацијата дека Владата ги „креирала“ тие работни места е политичка оценка, не статистички заклучок.

Истото важи и за податокот дека интересот за инженерските науки пораснал за 30 отсто. Мицкоски самиот вели дека бројката ја добил од својот матичен Машински факултет. Тоа е еден факултет, не сите инженерски факултети во земјава.

Дата-центар не е ниту чудо ниту катастрофа. Тоа е инфраструктурен објект со позната цена во ресурси и позната корист. Единственото нешто што ја одлучува сметката е дали и двете страни од таа равенка се објавени пред потпишување – а токму тоа во моментов недостига.