Од 14 до 18 септември во Скопје работи експертска мисија во рамките на европскиот инструмент TAIEX. Гостите се од Грција – претставници на грчкото Министерство за финансии и национална економија и на нивниот Единствен орган на исплата.

Задачата е конкретна: да се постави концептот и временскиот план за нов Закон за системот на плати во јавниот сектор.

Зошто воопшто е потребен нов закон

Затоа што во моментов не постои еден систем, туку десетици. Различни институции пресметуваат бодови и надоместоци според сопствени правилници. Тоа значи дека две споредливи работни места во две различни институции можат да носат сосема различни плати, а никој нема целосна слика колку државата вкупно исплаќа и по која основа.

Грчкиот Единствен орган на исплата функционира како централен механизам преку кој се обработуваат исплатите за сите вработени во јавниот сектор. Системот овозможува вкрстување на податоците од регистрите за вработени со даночните бази, и тие податоци се користат за водење на фискалната политика.

Ова не е само наша идеја

Вреди да се каже гласно: усогласувањето не е само внатрешна потреба. Тоа е услов од пакетот реформи што Европската комисија го постави за пристап до средствата од Планот за раст.

Со други зборови – од ова зависат пари.

Роковите

Министерството веќе работи на новата законска рамка. Планот е законското решение да биде заокружено до крајот на 2026 година, а постепеното спроведување да почне во 2027 година.

На почетокот на мисијата се обратија министерот за јавна администрација Горан Минчев и вршителката на должноста амбасадор на Грција во Скопје, Христина Василату.

„Реформите од ваков обем не се реализираат преку ноќ. Тие бараат трпение, истрајност и соработка“, порача Василату, оценувајќи дека реформата треба да придонесе за поголема институционална отпорност, подобро фискално управување и поголема доверба во јавната администрација.

„Еднаква плата за еднаква работа“ – реченицата што сите ја знаат

Целта, како што е формулирана, е да се воспостават јасни и еднакви правила за сите институции, со реална примена на тој принцип.

Принципот е стар колку и проблемот. Проблемот е дека секоја реформа на платите во јавниот сектор има свои губитници – луѓе чија плата, според новите правила, ќе биде пониска од сегашната или ќе престане да расте со истото темпо. Ниту еден документ досега не кажува што се случува со нив.

Тоа е тестот. Не дали ќе се донесе закон до крајот на 2026 – тоа е изводливо. Туку дали новиот систем ќе издржи кога прв пат ќе треба да ѝ каже „не“ на една институција што со години се навикнала на своите правилници.

Ова не е прв ангажман на грчки тимови преку TAIEX во Скопје. Претходно двете земји соработуваа во контролата на животната средина и инспекцискиот надзор. Разликата е што овој пат искуството оди директно во трезорот.