Три недели по смртта на кралот Харалд, норвешкиот двор го покажа она што вообичаено останува зад затворена врата – местото каде што почива еден монарх. Саркофагот стои во кралскиот маузолеј во тврдината Акершус, веднаш до оние на неговите родители, кралот Улаф и престолонаследничката Марта, и на неговите дедо и баба, кралот Хокон Седми и кралицата Мод. Погребот беше приватен. Приказната за каменот не е.

Саркофагот го дизајнирал самиот Харалд, и тоа кажува повеќе од кој било официјален некролог. Обликот е брод – со заоблен труп, како викиншки погребен чамец што го носи покојникот кон следниот свет. Човек кој цел живот едрел одлучил да не легне во сандак, туку во пловило. Тоа е работа на некој што точно знаел како сака да биде запаметен.

Каменот е оливин. Не мермер, не гранит, не увезена италијанска луксузна плоча – туку зеленикава карпа што се формирала длабоко во Земјата и која тектонските сили ја избуткале на површина пред околу 400 милиони години, кога се создавала Норвешка. Земен е од Сунмере, крај низ кој кралицата Соња поминала безброј пати пешки. Оливинот апсорбира и врзува јаглерод диоксид. Кралски пар што го врзува своето последно почивалиште за камен што чисти воздух – тоа е порака, не украс.

Капакот носи круна, држава, скиптар и кралски меч, со вградени перидоти – истиот зелен скапоцен камен што го има и во норвешката круна. Сите украси се рачно излеани во бронза по древниот метод на изгубен восок. Натписите се во фонтот Футура, дизајниран од Паул Ренер во дваесеттите години на минатиот век, а буквите се сечени со воден млаз и позлатени.

Конструкцијата ја потпишува бирото Снохета, со архитектот Кјетил Тредал Торсен на чело. Десет делови, оливин и перидот вадени и обработувани од Јохансен Монументхугери, зајакнати со челик, со бронзени симболи излеани во две работилници. Цената за двата саркофага – на Харалд и на Соња – е проценета на околу два милиони евра.

Два милиона евра за две гробници. Тоа е бројка што во Осло веројатно нема да предизвика ниту еден напис, а на Балканот би значела недела дена политичка бура. Прашањето не е дали е многу – прашањето е зошто едното општество тоа го прима како нормален трошок за државен симбол, а другото како скандал. Одговорот веројатно нема врска со парите.

Она што останува е прецизноста. Секој елемент – каменот, обликот, буквите, зелениот перидот – е избран и објаснет. Ништо не е случајно и ништо не е препуштено на некој оддел за протокол по смртта. Кралот си го нацртал сопствениот брод и потоа се качил на него.