Сите се жалиме дека од бесконечното скролање не можеме да седнеме и да прочитаме книга или да учиме за испит. ScrollEd, стартап од Пало Алто, тргнува од спротивна претпоставка: ако студентот не сака да го отвори учебникот, учебникот нека се отвори како фид. Апликацијата зема кој било текст – учебник, сув PDF, скрипта – и го претвора во нешто што личи на Instagram Reels или TikTok: видео генерирано со вештачка интелигенција, аудио, текст, интерактивни квизови. Лизгаш нагоре за нова тема, странично за подлабоко во истата, а на крајот те чека квиз.

„Помладата генерација сè повеќе оди кон кратка форма, само вертикален фид – особено осумнаесетгодишниците со кои зборувавме – и тоа е проблем за секој медиум што бара длабочина“, вели соосновачот Утсав Гупта. „Сакаме да ги сретнеме таму каде што се. Само мора да бидеме внимателни како го користиме тоа и да не го максимизираме ангажманот.“ Реченицата секој стартап за социјални мрежи ја кажува пред првиот милион корисници. Разликата е што овој, засега, нема инвеститори кои би побарале спротивното: Гупта и неговата сопруга и соосновачка Ребека Неф го финансираат сами, откако двајцата забележале дека по скролањето пред спиење се чувствуваат празно.

Обајцата се сè уште студенти: тој учи вештачка интелигенција и „човечка цел“ на Стенфорд, таа компјутерски науки на Универзитетот во Пенсилванија. Бизнис-моделот е познат: бесплатен фид за обични корисници, платена претплата ScrollEd Pro и годишни лиценци за институции. Училиштата и фирмите за корпоративна обука плаќаат за да ја достават својата содржина низ платформата, а за возврат добиваат извештаи за ангажман, напредок по лекции и слични податоци. Значи, професорот ќе знае точно на кој слајд сте се откачиле.

Следните месеци одат во потрошувачкото лансирање, градење библиотека со лекции, проверка на изворите и пилоти со институции. Стартапот се претставува на натпревар за млади фирми на голема технолошка конференција во Сан Франциско, каде и официјално го пушта производот за обични корисници. Подолгорочно градат инфраструктура со која наставниците би можеле да го оценуваат секој ученик поединечно и да му ја прилагодуваат содржината. „Амбицијата е социјална мрежа што е подобра за тебе“, вели Гупта.

Тука е и вистинското прашање. Колку платформи што ветија „подобра“ мрежа завршија со истиот алгоритам, бидејќи парите се во задржувањето? ScrollEd ветува дека нема да го максимизира ангажманот – но продава лиценци врз основа на извештаи за ангажман. За ученик кој и онака го прелистува учебникот на телефон, ова можеби е искрено подобро од ништо. За образовниот систем – и кај нас – прашањето е поедноставно: кога знаењето ќе дојде во форма на фид, дали ќе остане нешто од него по следното лизгање?