Од истата говорница, со разлика од неколку часа, светот доби две спротивставени верзии на истата реалност. Прво американскиот претседател Доналд Трамп им кажа на собраните делегати во Њујорк дека пред година војната во Газа „беснееше со полна сила“, а дека неколку недели подоцна неговиот план ја завршил и спасил, како што рече, безброј илјади животи. Потоа на ред дојде францускиот претседател Емануел Макрон и мирно, но без ниту еден дипломатски филтер, ја соборе таа сметка.

Макрон не се впушти во расправа за тоа кој што потпишал. Тој тргна по единственото прашање што има тежина на терен: дали помина хуманитарна помош. Одговорот што го понуди беше „не“. Прекинот на огнот е прогласен, рече тој, но хуманитарните коридори во енклавата не се отворени – ниту за секунда. Тоа не е интерпретација, тоа е проверлива работа, и токму затоа удира посилно од кој било говор.

„Слушам циничност од некои: препознавањето е само хартија, погледнете ја реалноста“, рече Макрон и удри по говорницата. А потоа го постави прашањето што дипломатијата обично го заобиколува: колку е веродостојно да останеш неподвижен и да се фалиш со мир што не отворил ниту еден премин?

Мирот како соопштение за печат

Ова е моделот што Балканот го препознава без превод. Договорот е потпишан, камерите се задоволни, сите добиваат фотографија за историјата – а на терен ништо не се менува. Разликата е само во тоа што нашите договори не се прогласувале за светски триумф од говорница во Њујорк.

Макрон говореше на последното свое обраќање пред Генералното собрание – мандатот му истекува во мај следната година – и очигледно одлучи дека нема што повеќе да чува за себе. Предупреди и на секојдневните прекршувања на Западниот Брег и на нешто поголемо од Газа: дека светот тивко се навикнува на враќање во состојба каде правилата важат за послабите, а не за посилните.

Тоа предупредување не е апстрактно за држави од нашиот ред на големина. Меѓународното право е единствената работа што мала држава ја има наместо армија. Кога тоа право стане нешто што големите го цитираат кога им одговара, сметката не ја плаќа Париз.

Останува прашањето кое ниту една од двете говорници не го одговори: ако мирот е склучен, кој ќе одговара за тоа што помошта сè уште не влегува? Прогласувањето е брзо. Отворањето на премин не е.