Унгарскиот премиер Петер Маѓар го објасни случајот со споредба од селски фудбал: локален клуб внесува непознат човек во тимот без да го праша, а потоа само му соопштува дека мора да ја донесе топката. Со тоа, накратко, Будимпешта му одговори на Киев за новиот регионален формат наречен Карпатска осморка.

Сè почна на 18 септември, кога Володимир Зеленски на првиот самит на Карпатската осморка, позната како Ц8, го претстави форматот и во него, покрај Украина, ги вброја Србија, Романија, Полска, Словачка, Чешка, Австрија и Унгарија, со учество на Европската Унија. Целта е соработка во безбедноста, енергетиката, логистиката, трговијата и прекуграничните проекти. На инвеститорите им беа понудени околу 90 заеднички проекти, проценети на околу 9,4 милијарди евра вложувања.

Поканети, па вброени без да кажат да

Неколку дена подоцна Маѓар изјави во парламентот дека Унгарија добила покана, но не ја прифатила. „Нè поканија и ние, со добра причина, не отидовме“, рече тој, додавајќи дека ако Унгарија некогаш навистина пристапи, тоа ќе го објави унгарската влада, а не некој друг.

Унгарското министерство за надворешни работи потоа потврди дека Будимпешта не пристапила кон декларацијата од форумот. Унгарија имаше претставник на собирот – привремениот отправник на работи на амбасадата во Киев Адам Цегледи беше присутен, но не го потпиша завршниот документ. Според податоците на министерството, кон декларацијата пристапиле Украина, Австрија, Романија, Полска, Србија и Словачка. Освен Унгарија, не ја потпишала ниту Чешка.

Значи од осум наводни членки, две не го потпишале документот. Тоа не е дипломатски спор околу нијанса – тоа е список на кој некој додал имиња за да звучи покрупно, па потоа го претставил како договорена соработка.

Потоа дојде нафтата

Вториот дел од спорот е потежок. За време на самитот, украинскиот Нафтогаз и унгарскиот МОЛ потпишаа меморандум за можна изградба на складишни капацитети за нафтени деривати на унгарската страна од границата со Украина. Идејата е дел од украинските резерви гориво да се држи вон дофат на руските напади врз енергетската инфраструктура.

Маѓар го пресече договорот речиси веднаш. „Додека постои владата на Тиса, во Унгарија нема да биде изградено украинско складиште за нафта“, рече тој во парламентот. Според него, МОЛ преговарал со украинската страна без одобрение од владата, што е неприфатливо особено затоа што унгарската држава поседува четвртина од компанијата. На раководството му испратил порака да се однесуваат кон државата „како кон сопственик на 25 отсто од компанијата“. И додаде: „Ова ќе има последици.“

Политичарите на Фидес и КДНП, сега во опозиција, се сложија со него од своја страна – тврдат дека преместувањето на украинските резерви гориво веднаш преку границата би било безбедносен ризик за Унгарија. Ретка сцена: владата и опозицијата во иста реченица, за иста цевка.

Киев: Орбан си отиде, политиката остана

Украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибиха реагираше остро и ја повлече паралелата што најмногу боли во Будимпешта. „Она што во последно време го слушаме од Будимпешта нè остава збунети. Се чини дека Виктор Орбан си отиде, но политиката заснована на опструкција и изолационизам продолжува да цвета“, напиша тој.

Сибиха додаде дека целта на Ц8 е развој на регионот и проекти од обострана корист, дека Киев не ги знае причините за толку категоричното унгарско одбивање и дека Украина останува подготвена за прагматична соработка заснована на взаемно почитување. За нафтеното складиште порача: „Кога политиката се меша во прагматични деловни односи, од тоа не произлегува ништо добро.“

Реченицата е точна. Само што важи во двете насоки – и кон Будимпешта, која со потег во парламентот запре договор меѓу две компании, и кон Киев, кој во своја декларација впиша држава што не го кажала своето „да“.

Во целата приказна има една ставка што на Балканот вреди да се забележи: Србија е на списокот и таа потпишала. Наместо за 90 проекти и 9,4 милијарди евра, сега се расправа кој кого впишал – а тоа е разликата меѓу иницијатива и соопштение за печат.