Без пасош, на стоп-листа, а сепак во Софија: кој ја пушти Ива Михаилова преку границата?

Обвинета за сообраќајна несреќа со смртен исход, без двата пасоша, со забрана да го напушта Кочани и со името на стоп-листата на МВР. Сето тоа не беше доволно. 23-годишната Ива Михаилова, која има македонско и бугарско државјанство, сега е во Софија, а македонските институции засега одговараат со она што најдобро го знаат – соопштенија.

Што вели системот, а што вели таа

МВР провери во системот за гранична контрола и утврди дека за неа нема евидентиран излез од земјата. Проверка направила и бугарската гранична полиција преку Заедничкиот контакт-центар – ниту таму нема евидентиран легален влез во Бугарија. Според двете држави, значи, Михаилова официјално никогаш не ја преминала границата.

Таа тврди спротивното. Пред бугарските медиуми изјави дека здравјето ѝ се влошило, дека ја поминала границата заедно со својот адвокат, дека ја покажала македонската лична карта и дека се вратиле во Бугарија „без никакви проблеми“. Нејзиниот бугарски адвокат Николај Димитров вели дека на македонскиот премин била покажана македонската лична карта, а на бугарскиот бугарските документи. На кој премин – не сака да каже, за да не им создава проблеми на луѓето кои, според него, им помогнале. Сам признава дека тоа може да е прекршување на мерките што ги определил македонскиот суд.

Високопозиционирани извори од МВР ја раскажуваат приказната поинаку. Според нив, Димитров ја напуштил македонската територија со автомобил во кој покрај него седело уште едно машко лице, а Михаилова не била на седиштата. Неговите тврдења дека имал помош од македонски полицајци и граничари тие извори ги нарекуваат лага и пропаганда. Добро. Но ако не седела во автомобилот, каде била – и кој требаше тоа да го забележи?

Мерките што постоеја само на хартија

Обвинителството брза да објасни дека својот дел го завршило. Уште од 9 октомври 2025 година, по предлог на јавен обвинител, ѝ биле одземени двете патни исправи, македонската и бугарската. Ѝ била изречена забрана да ја преминува границата со лична карта, забрана да го напушта Кочани и обврска да се јавува кај службено лице. Ризикот од бегство, велат, бил една од клучните причини поради кои повеќепати давале негативно мислење на барањето да ѝ се врати пасошот.

Ризикот од бегство, значи, бил познат, запишан и повторуван со месеци. Бегството сепак се случи. Кој проверуваше дали ја почитува забраната за напуштање на Кочани? Кој следеше дали се јавува кај службеното лице? Мерка што никој не ја спроведува не е мерка, туку формулар.

Тајмингот додава уште една непријатна нијанса. Бегството се случи токму додека по дипломатски пат се договараше бугарски лекари да дојдат во Македонија и да ја проценат нејзината здравствена состојба. Нејзиниот бранител во Кочани, адвокатот Насер Рауфи, вели дека и самиот е затечен – подготвувал ново барање до Судот за лекување во Бугарија. Сега, вели, судењето ќе треба да продолжи во нејзино отсуство.

Ова не е прво бегство во семејството. Нејзиниот татко Симеон Михаилов на сличен начин ја напушти земјата и ја избегна затворската казна по пресуда за тешки кривични дела, меѓу кои и обид за убиство.

Софија ја пречека, Скопје бара виновник

Во Бугарија заминувањето на Михаилова е пречекано со одушевување од медиумите и од политичарите. Претседателката Илијана Јотова изјави дека не знаела за нејзиното доаѓање, но дека е подготвена лично да се сретне со неа штом здравјето ќе ѝ дозволи. Министерот за внатрешни работи Иван Демерџиев вети дека ќе биде сослушана за да се утврди дали, кога, каде и како ја поминала границата – и дека ќе добие обезбедување ако ѝ треба. Министерката за надворешни работи Велислава Петрова-Чамова тврди дека нејзиното министерство не учествувало, но не пропушти да оцени дека станува збор за „хуманитарен случај“ кој во Македонија не добил соодветна реакција, па се прибегнало кон „очајни дејствија“.

Бугарскиот министер, значи, сака да утврди како лице од македонската стоп-листа стигнало во Бугарија. Македонското МВР го бара токму тој одговор. Ако двете полиции навистина го бараат, тој не би требало да биде недостижен – адвокатот кој ја однел е познат по име и презиме и дава интервјуа на телевизија.

Дома, опозицијата бара оставки. СДСМ побара министерот за внатрешни работи Панче Тошковски да си оди, со образложение дека преку граничните премини сега слободно минуваат и бегалци од правдата. Демократскиот сојуз бара институциите да утврдат како Михаилова толку лесно ја напуштила државата и посочува дека бегството се случило токму кога била прифатена проценка од бугарски лекари – проценка која можеше да одговори дали нејзината состојба навистина била животозагрозувачка.

На прашањето за нејзиното здравје сега ќе одговараат лекарите во софиската болница „Пирогов“. На прашањето за границата никој друг не може да одговори освен македонските институции. Ако не можат да кажат како исчезнала обвинета со одземени пасоши, тогаш стоп-листата е само список на имиња што државата учтиво ги моли да не заминуваат.