Пиринска Македонија има своја историја , на пописот во 1946 година 63,6% од населението се македонци

Во 1946 година, на пописот во Пиринска Македонија, според историски истражувања, биле евидентирани 160.651 Македонци, односно 63,6% од населението. Во истиот регион биле попишани 54.425 Бугари и 28.924 Помаци.

Овие бројки се важен историски документ. Тие покажуваат дека македонската национална припадност била евидентирана и на територијата на денешна Бугарија. Околностите под кои бил спроведен пописот се предмет на историски расправи, но самото постоење на овие податоци не може да се игнорира.

А потоа доаѓа прашањето: како од стотици илјади попишани Македонци во Бугарија, за само неколку децении, се стигна до речиси целосно исчезнување на македонската национална категорија од официјалните статистики?

Ова се прашања на кои Бугарија треба да одговори со документи, а не со политички декларации.

Мојот дедо, далеку пред Втората светска војна, знаел дека е Македонец.

Не му требале меѓународни комисии, европски резолуции, историски договори или дозвола од Софија за да знае кој е.

Неговиот идентитет не бил создаден со одлука на некоја влада. Тој бил дел од неговото семејство, неговиот јазик, неговото потекло и неговото чувство на припадност.

И денес, толку децении подоцна, некој сака на неговите потомци да им објаснува што бил нивниот дедо, на кој јазик зборувал и како требало да се чувствува.

Каква Европа градиме ако еден човек нема право да каже кој бил неговиот дедо, без друга држава да му ја оспорува семејната историја?

Ива Михајлова – кога обвинение за сообраќајна несреќа станува меѓудржавно прашање

Денес, во 2026 година, јавноста сведочи на случајот со Ива Михајлова од Кочани, која е обвинета за учество во предизвикување сообраќајна несреќа со смртни последици, во која загина 33-годишниот Бесим Дурмиши.

Наместо случајот да остане во рамките на независна судска постапка, тој доби политичка и дипломатска димензија.

Михајлова тврди дека била прогонувана поради своето бугарско потекло. Бугарските институции се вклучија во нејзината заштита, а таа во октомври 2026 година замина во Бугарија и покрај определените судски мерки. Македонските власти распишаа потерница. Нејзината вина сè уште не е правосилно утврдена.

Секој човек има право на лекување, правична судска постапка и заштита од дискриминација. Ива Михајлова не е исклучок. Но истите права и истата почит ги заслужуваат и семејството на загинатиот и сите останати учесници во постапката.

Ниту едно државјанство не смее да биде поважно од правдата.

Блискоста меѓу македонскиот и српскиот народ има историски, семејни, културни и општествени корени.

Таа блискост не значи дека во нашата заедничка историја немало неправди, политички притисоци или обиди за асимилација. Но значи дека меѓу луѓето се изградиле трајни врски што преживеале многу политички промени.

Истовремено, македонско-бугарските односи остануваат оптоварени со историски спорови, оспорување на идентитетот и условувања во европските интеграции.

За многу Македонци, секое ново ветување за пријателство од Софија е проследено со ново политичко барање. Се зборува за добрососедство, а се отвораат прашања за нашиот јазик, историја и национална самосвест.

Пријателството не може да се гради така што едната страна постојано ќе треба да докажува дека има право да постои.

Европската Унија постојано зборува за владеење на правото, човекови права, достоинство и еднаквост.

Но каде се тие принципи кога македонските граѓани бараат еднаков третман?

Каде е европскиот глас кога се поставуваат прашања за правата на луѓето со македонска самосвест во Бугарија?

И каде е европската доследност кога судски предмет за сообраќајна несреќа со смртни последици се претвора во дипломатски спор за национално потекло?

Европа треба да побара јасни одговори за почитувањето на судските постапки и заштитата на малцинските права, без двојни стандарди. Тоа важи и за Бугарија и за Македонија.

Денес, кога гледаме дека во Пиринска Македонија во 1946 година биле евидентирани повеќе од 160 илјади Македонци, имаме право да прашаме што се случило со нивната национална самоидентификација во следните децении.

Имаме право да бараме историски документи, институционални одговори и почитување на човековите права.

А за случајот Ива Михајлова, имаме право да бараме судот да ја утврди вистината без политички притисоци и без привилегии врз основа на државјанство.

Затоа што мојот дедо не барал дозвола да биде Македонец. Ниту јас ќе барам. И не сакам моите деца да бидат принудени да бараат.

Македонскиот идентитет не е дипломатска отстапка, човечкиот живот не е политички аргумент, а правдата не смее да има националност.