БУГАРИЈА БИЛА ОБВРЗАНА ДА ПЛАТИ 25 МИЛИОНИ ДОЛАРИ ВОЕНИ РЕПАРАЦИИ НА ЈУГОСЛАВИЈА – ДОЛГОТ БИЛ ПРОСТЕН, НО ДАЛИ Е ПРОСТЕНА И ИСТОРИЈАТА?

На 1 март 1941 година, Бугарија официјално пристапила кон Тројниот пакт, приклучувајќи им се на нацистичка Германија, фашистичка Италија и Јапонија. На 19 април истата година, бугарската војска започнала со окупацијата на најголемиот дел од Вардарска Македонија.

Следувале повеќе од три години окупациска власт, репресии, прогон и насилство, а едно од најтрагичните поглавја било депортирањето на над 7.000 македонски Евреи во нацистичкиот логор на смртта Треблинка во март 1943 година.

По поразот на силите на Оската, Бугарија морала да се соочи со последиците од своето учество во војната.

Со Парискиот мировен договор од 10 февруари 1947 година, Бугарија била обврзана да исплати вкупно 70 милиони американски долари воени репарации, од кои 45 милиони долари на Грција и 25 милиони долари на Југославија.

Мировниот договор користел златен паритет од 35 долари за унца. Според таа основа, 25 милиони долари претставувале вредност еквивалентна на приближно 22,2 тони злато. Денешната пазарна вредност на тоа злато е 4165 долари за унца или вкупно

2,972,800,051

Долари

Во 1947 година, во рамките на Бледските договори и настојувањата за повоено зближување, југословенското раководство се откажало од побарувањето за воените репарации.

Бугарија во 1949 година ги откажала Бледските договори, но го задржала отпишувањето на репарацискиот долг.

И денес, речиси осум децении подоцна, се поставува едно суштинско прашање.

Како е можно држава на која ѝ биле простени воените репарации денес да го оспорува националниот идентитет и јазикот на народот чија територија некогаш ја окупирала?

Затоа Македонија има основа да побара отворање на историските архиви, официјално правно мислење за воените репарации и јасно утврдување на одговорноста за настаните од 1941 до 1944 година.

Откажувањето од репарациите во 1947 година не значи дека долгот може автоматски повторно да се наплати. Но исто така не значи дека историската одговорност престанала да постои.

Метла прашува:

Ако Бугарија инсистира на сопствени толкувања на историјата како дел од современите меѓудржавни односи, зошто Македонија да не побара официјална расправа и за бугарската окупација, воените штети и простените репарации?

Зошто македонските институции не побараат целосна документација за Бледските договори, за одлуката за простување на долгот и за правните последици од неа?

Добрососедството не може да се гради врз селективно паметење на историјата. Простувањето на еден финансиски долг не е бришење на историските факти, ниту ослободување од моралната одговорност.

МЕТЛА.МК – Прашањата што заслужуваат одговор.