Демократите ги освоија двата дома на Конгресот: Трамп не беше на ливчето, а поразот сепак го носи неговото име

Демократите ги добија изборите на средината на Трамповиот мандат – и тоа не на тесно. Според проекциите на американските медиуми, Демократската партија убедливо го презема Претставничкиот дом од републиканците, а во Сенатот победува во држави што со децении се сметаа за сигурна републиканска територија.

Математиката е едноставна. Се избираа сите 435 членови на Претставничкиот дом и 35 од вкупно 100 сенатори. За мнозинство во долниот дом се потребни 218 места – проекциите им даваат на демократите најмалку толку, а на републиканците најмалку 160. Пораката на гласачите е уште појасна: тоа е пресуда за Трамповата политика, за растечките трошоци за живот, за пропаѓањето на демократските стандарди и за непопуларната војна што тој ја започна со Иран.

Тексас, каде што 168 милиони долари не беа доволни

Најголемиот губитник на вечерта можеби не е Трамп, туку Илон Маск. Најбогатиот човек на светот финансираше рекламна кампања од 168 милиони долари против демократот Џејмс Таларико во Тексас. Таларико сепак го освои местото во Сенатот и стави крај на речиси три децении републиканска доминација во државата во која Трамп три пати победи убедливо.

Неговиот противник беше Кен Паксон, државниот правобранител на Тексас и близок Трампов сојузник. Човек што тексашкиот Претставнички дом во 2023 година го изгласа за отповикување, а државниот Сенат подоцна го ослободи. Трамп го поддржа во мај против дотогашниот сенатор Џон Корнин, а во октомври три пати отиде во Тексас за да ја спаси неговата кампања. Не успеа. Таларико, пратеник во тексашкиот парламент и студент по теологија, ја водеше кампањата со порака дека американската политика не е судир меѓу левицата и десницата, туку меѓу оние на врвот и оние на дното.

Податоците покажуваат рекордна излезност во многу окрузи, а латиноамериканските гласачи, кои во 2024 година застанаа зад Трамп, повторно им се вратија на демократите. Дали на Балканот некој би поверувал дека кампања од 168 милиони долари може да изгуби од студент по теологија?

Канзас по 87 години

Ако Тексас е симбол, Канзас е историја. Демократот Адам Хамилтон го победи републиканскиот сенатор Роџер Маршал и го прекина најдолгиот непрекинат партиски низ во историјата на американскиот Сенат. Демократите немаа сенатор од Канзас од 3 јануари 1939 година. Хамилтон влегува во политиката без никакво политичко искуство – последните 35 години ја градел една од најголемите методистички цркви во САД.

Забележете го образецот: двајца демократи што се повикуваат на христијански вредности им ги одзедоа на републиканците нивните најцврсти бастиони. Партијата што со години ја носеше верата како знаме, загуби токму на тој терен.

Списокот продолжува. Џон Ософ го одбрани своето место во Џорџија, држава во која Трамп во 2024 година победи со само два процентни поени. Крис Папас во Њу Хемпшир стана првиот отворено деклариран хомосексуалец во американскиот Сенат. Кеиша Ленс Ботомс стана првата црнкинја избрана за гувернер на американска сојузна држава, исто така во Џорџија. Во Охајо, милијардерот Вивек Рамасвами го загуби гувернерскиот дуел од демократката Ејми Актон.

„Крвопролевање“

Кај републиканците атмосферата е погребна. Двајца високи стратези на партијата признаа дека расте паниката. „Изгледа како катастрофа од библиски размери“, рече едниот. „Човеку, ова е крвопролевање“, додаде другиот. Од Белата куќа, пак, стигна пркос: претседателот, велат, не бил на гласачкото ливче, а неговите гласачи излегуваат кога тој е кандидат. „Врзете ги појасите“, порача еден функционер.

Чак Шумер, лидерот на демократите во Сенатот, не штедеше зборови. Републиканците, рече тој, го следеа Трамп „право во бездна“, а нивниот прочуен „црвен ѕид“ го претворија во „куп тули“. „Американците гласаа за промени, а сега е на демократите да ги остварат“, порача Шумер.

Што значи ова за Трамп

Без мнозинство во Претставничкиот дом, републиканците веќе не можат да изгласуваат закони без демократите. Демократите, пак, добиваат право да отвораат истраги за членовите на владата и да ги повикуваат на задолжително сведочење и предавање документи. Можат повторно да ја покренат и постапката за отповикување на Трамп, иако за неа е потребно двотретинско мнозинство во Сенатот. Со Сенатот во рацете, ќе можат да ги блокираат или одложуваат и неговите именувања – во Врховниот суд, во владата, на чело на ФБИ или ЦИА.

Две години по победата, американските гласачи ја казнија власта преку гласачкото ливче. Колку често на Балканот власта ја губи токму таму каде што мислела дека е недопирлива?