Alis Vajdel nuk u fsheh. Në intervistën verore për televizionin publik gjerman, udhëheqësja e AfD-së e paraqiti planin pa asnjë zbutje: dalje nga euroja, kufij të mbyllur, dalje nga Shengeni. Tri fjali që e çmontojnë tërë arkitekturën e projektit evropian që Gjermania e ndërtoi shtatëdhjetë vjet.

Për monedhën pohon se „Gjermania ishte dukshëm më mirë para futjes së euros“ - sipas saj, monedha e përbashkët e dobësoi ekonominë gjermane dhe ua uli pasurinë familjeve. Për kufijtë ishte edhe më e shkurtër: „Do t'i mbyllim dhe do të dalim nga Shengeni“. Plus deportime masive, rregulla më të rrepta për shtetësinë dhe heqjen e mbrojtjes së azilit për sirianët.

Kjo nuk është parti margjinale që bërtet nga rreshti i fundit. Para zgjedhjeve në Saksoni-Anhalt më 6 shtator, AfD ka mbi 40 për qind mbështetje. Në nivel kombëtar qëndron në 27 për qind - pesë pikë para CDU-së së Fridrih Mercit, që ka 22. Vajdel e tha edhe atë që dhemb më shumë: „Do të qeverisim në landet e para federale. Dhe do të qeverisim në nivel federal.“

Kush e hapi derën

Partia që nisi në vitin 2013 si nismë akademike, euroskeptike kundër shpëtimit të Greqisë, sot është forcë nacionaliste në të djathtë. Mes atyre dy pikave qëndron një dekadë në të cilën partitë mainstream mbajtën strategjinë e bojkotit - asnjë bashkëpunim, asnjë bisedë, mur. Rezultati i atij muri është një parti me 27 për qind.

Për Maqedoninë kjo nuk është temë e largët gjermane. Shengeni nuk është abstraksion për askënd që ka pritur në një pikë kufitare, ndërsa euroja është monedha në të cilën llogariten edhe pagat e atyre që punojnë jashtë vendit edhe çmimet në shtëpi. Kur partia e dytë më e madhe në ekonominë më të madhe të BE-së thotë hapur se do ta shpërbëjë edhe njërën edhe tjetrën, pyetja nuk është nëse kjo do të ndodhë nesër - pyetja është çfarë mbetet nga premtimi për të cilin presim njëzet vjet.

Vajdel është ekonomiste, ish-punonjëse e Goldman Sachs, flet mandarinisht. Nuk është kurrfarë figure rruge dhe pikërisht aty është poenta: votat nuk i vijnë nga margjina, por nga votues që mendojnë se mainstream-i nuk i dëgjon. Skenë e njohur?