Ndërsa Sofja vendos kushte për rrugën tonë drejt BE-së, në vetë Evropën ngrihet një zë se pikërisht Bullgaria është ajo që duhet të kërkojë falje. Aleanca e Lirë Evropiane - një bashkim partish evropiane që përfaqësojnë rajonet, pakicat dhe popujt pa shtetin e tyre - miratoi njëzëri një deklaratë me të cilën kërkon që Bullgaria të kërkojë falje për krimet ndaj pakicës maqedonase dhe për asimilimin e saj të dhunshëm.

Deklarata nuk është frazë e përgjithshme. Ajo kërkon konkretisht që Bullgaria të zbatojë 14 rastet e humbura para Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut në Strasburg - raste që lidhen me refuzimin për të regjistruar shoqatat maqedonase. Bullgaria edhe sot refuzon të pranojë se në territorin e saj fare ekziston një pakicë maqedonase.

Aleanca shkon edhe më tej, duke e përshkruar gjendjen si „një nga krizat më serioze me të drejtat e njeriut në BE". Rrënjën historike e sheh në politikat denacionalizuese të kohës së Todor Zhivkovit pas vitit 1963, dhe kujton se edhe politikanë të sotëm bullgarë e përsërisin të njëjtën retorikë - se maqedonasit „nuk guxojnë dhe nuk mund të ekzistojnë".

Deklarata e emërton edhe atë formulë që e njohim mirë: „Maqedonia në BE - po, por maqedonizmi - jo." Me fjalë të tjera, hyrje në Bashkim në këmbim të heqjes dorë nga identiteti i vet. Kur një organizatë evropiane e quan hapur këtë shantazh, ndoshta është shenjë se historia që na servohet prej vitesh si „çështje teknike" ka edhe një anë tjetër, shumë më të qartë.