Tri shifra, të vendosura njëra pranë tjetrës, duken si gabim. Nga viti 2020 deri në 2025 në Maqedoni janë ndërtuar 36.281 banesa të reja. Në Regjistrimin e vitit 2021, 307.187 banesa janë evidentuar si të pabanuara. Ndërsa metri katror në Shkup këtë vit ofrohet për rreth 2.150 euro - vitin e kaluar mesatarja ishte rreth 1.670.

Nëse ka tepricë banesash, pse rritet çmimi? Përgjigjja nuk qëndron në ekuacionin e thjeshtë ofertë-kërkesë, dhe pikërisht prandaj pjesa më e madhe e diskutimit publik për këtë temë e humb thelbin.

Çfarë do të thotë vërtet 307.187

Së pari, një saktësim i rëndësishëm. Shifra nuk është evidencë aktuale e banesave që sot presin blerës. Është e dhënë nga Regjistrimi i vitit 2021. Atëherë në vend ishin evidentuar gjithsej 839.174 banesa, prej të cilave 531.987 ose 63,4 për qind të banuara, dhe 307.187 ose 36,6 për qind të pabanuara.

Së dyti, dhe më e rëndësishme - gjeografia. Në Qytetin e Shkupit ishin evidentuar 213.850 banesa, prej të cilave 154.550 të banuara dhe 59.300 të pabanuara. Pra pjesa më e madhe e shifrës kombëtare fare nuk ndodhet në tregun e Shkupit, ku presioni mbi çmimet është më i fortë. Banesa bosh ka aty ku nuk ka punë, dhe nuk ka banesa aty ku ka.

Së treti - „e pabanuar“ nuk do të thotë „në shitje“. Banesa mund të jetë pronë e dytë, trashëgimi, shtëpi në fshat që përdoret dy herë në vit. Kategoria statistikore nuk është ofertë në treg.

Ndërtimi nuk ndalet

Vetëm në vitin 2024 janë përfunduar 7.917 banesa. Vetëm në qershor të këtij viti janë lëshuar leje për edhe 754. Sipërfaqja e përgjithshme e banesave të ndërtuara për pesë vjet i kalon 3,26 milionë metra katrorë, me sipërfaqe mesatare rreth 90 metra katrorë për banesë. Më së shumti janë trekatëshe - 12.038, pastaj dydhomëshe - 11.129.

Aktiviteti në treg, nga ana tjetër, rritet. Në tremujorin e dytë të vitit 2026 janë regjistruar 8.369 transaksione me patundshmëri, që është 7,9 për qind më shumë se në tremujorin e parë. Prej tyre 6.221 kanë qenë shitblerje, ndërsa 2.148 kontrata qiraje. Numri i shitjeve u rrit për 20,2 për qind, ndërsa qiratë ranë për 16,8 për qind.

Kush blen kur çmimi është i tillë

Kombinimi i rritjes së shitblerjeve dhe numrit të lartë të banesave të pabanuara sugjeron diçka që kushdo që ka kërkuar banesë në Shkup vitet e fundit e ka ndier tashmë: një pjesë e patundshmërive nuk blihet për të jetuar, por si mënyrë për të ruajtur kapitalin.

Rekordet e tregojnë hapësirën. Në Komunën Qendër një banesë e re prej 50 metrash katrorë u shit për 168.000 euro - rreth 3.360 euro për metër katror. Te ndërtimet e vjetra rekordi është në Ohër, ku një banesë prej 66 metrash katrorë shkoi për 211.200 euro. Këto nuk janë çmime mesatare, por transaksionet më të larta individuale, por tregojnë ku ka arritur maja.

Për blerësin mesatar llogaria është më e thjeshtë dhe më e rëndë. Një banesë prej 60 metrash katrorë sipas mesatares së sotme kushton rreth 129.000 euro. Një vit më parë, sipas mesatares së atëhershme, e njëjta banesë kushtonte gati 29.000 euro më pak.

Dallimin prej 29.000 eurove për një vit nuk e prodhoi fushata ndërtimore dhe nuk e prodhoi numri i banesave bosh. E prodhoi diçka tjetër - dhe kjo është pyetja të cilën asnjë ministri deri tani nuk i është përgjigjur publikisht.